1944-1945 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 52

48 begaan en op gezette tijden moet de gemeenschap zich van dit „vuil der zonde" ontdoen. Sommige volken ontdoen zich ervan door de zonden van de gemeenschap op den zondebok te laden en deze de woestijn in te sturen (o.a. de Joden), In China, waar nog veel primitieve gebruiken in zwang zijn gebleven, verzamelt men het huisvuil bij de deur van het huis en bij de feesten van de vernieuwing van het jaar ruimt men het op. Het ziet er naar uit, dat onze schoonmaak een survival is van deze gewoonten. Naast dit reinigingsproces is noodig een vernieuwing, een réveil. De ingestelde regels onderhouden wel de gewone orde, maar ze zijn ook aan glijtage onderworpen. Nu en dan is er behoefte aan vernieuwing, aan een opnieuw deel krijgen aan de scheppende kracht uit den oertijd. De oertijd is de tijd, die voorafging aan de orde, zooals de mensch die nu beleeft. Ieder volk heeft zijn gedachten daarover vastgelegd in zijn mythen van de schepping. Hoewel in détails verschillend, komen deze mythen in wezen sterk met elkaar overeen. De oertijd is de tijd waarover we alleen in mythische taal kunnen spreken. Het is de tijd, waarin de nu heerschende orde nog niet is, waarin de wereld op haar kop staat. De kano's vliegen door de lucht, de dieren spreken, de goden gaan zeer intiem met de menschen om, er hebben zelfs wederzijdsche huwelijken plaats. De mensch behoeft niet bang te zijn voor het dier, er heerscht vrede tusschen mensch en dier en tusschen de dieren onderling. ,,De leeuw zal stroo eten gelijk de os, een zoogkind zal zich vermaken voor het hol van een adder, een wolf zal met het lam verkeeren en de luipaard bij den geitenbek nederliggen", zoo drukt Jesaja het uit (Jes. 11 : 6—8). Dit is de wereldorde, zooals wij die kennen, volkomen omgekeerd. Het onmogelijke is mogelijk geworden. Vandaar dat de taal, die deze orde moet beschrijven, rijk is aan Adunata 29). Naast de motieven om den paradijstoestand aan te duiden, zien we ook andere, minder idyllische trekken naar voren komen. In den oertijd leven de monsters en de reuzen, wezens, die eveneens vreemd zijn aan onze wereld. Kortom, de oertijd is de ,.omgekeerde wereld". Wanneer wij dit voor oogen houden, begrijpen wij het feest bij de primitieven en ook bij ons beter. W a n t het feest heeft tot doel weer in contact te komen met de scheppende krachten van den oertijd. En dit gebeurt op primitieve wijze door den oertijd te gaan voorstellen, te gaan spelen. Zuiver phaenomenologisch gezien, dus zonder een waardeeringsoordeel in te sluiten, zouden wij in een aphorisme kunnen zeggen : de primitieve mensch speelt den oertijd, waar wij er over zouden preken. Hiermee is een belangrijk verschil tusschen primitieve en moderne mentaliteit aangeduid, waarop ik niet verder zal ingaan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen