1944-1945 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 51

47 4. De totemmaaltijd. Een laatste punt, maar zeker niet het minst interessante, blijft mij ter bespreking over, de z.g. totemmaaltijd. Clemen trekt het bestaan hiervan in twijlel en terecht. In ieder geval mogen we wel aannemen, dat de totemmaaltijd geen integreerend bestanddeel van de totemistische religie is. W a n t er zijn verschillende totems, die niet gegeten kunnen worden, b.v. de zon en de maan. Anderzijds is het echter zeer goed mogelijk, dat bepaalde stammen op gezette tijden iets van hun totemdier verorberen, teneinde zich de krachten van dat dier toe te eigenen. Of er een werkelijke totemmaaltijd bestaat, is voor ons gezichtspunt van geen belang. Voor Freud natuurlijk wel, aangezien deze auteur in den maaltijd een herhaling wil zien van den moord op den vader. Maar al zou hier en daar een dergelijke maaltijd plaats hebben, dan nog moeten wij Freud's meening hierover bestrijden. W a n t de totemmaaltijd is dan zeker te beschouwen als een onderdeel van het ,,feest" bij de primitieven. Het staat in ieder geval vast, dat in de primitieve gemeenschap op gezette tijden feesten worden gehouden, waarbij riten worden uitgevoerd, die tot doel hebben het totem te doen vermenigvuldigen. Over de beteekenis van deze feesten moeten wij nu nog iets meer zeggen. W a t is het feest voor den primitieven mensch? Het is precies hetzelfde wat het voor ons moet zijn, n.l. een vernieuwing, een verfrissching, een pauze in den gang van het gewone leven, waarin nieuwe krachten moeten worden opgedaan. Caillois heeft de religieuze achtergrond van het feest prachtig geteekend en veel v?n hetgeen hier volgen gaat, is ontleend aan zijn beschouwingen 28) Het feest beteekent altijd een tegenstelling tot het gewone leven. Terwijl de orde van het gewone leven wordt beheerscht door de spaarzaamheid, de economie en de matigheid, wordt het feest gekarakteriseerd door excessen op allerlei gebied. De onmatigheid viert hoogtij. Ook de mimiek en de gebaren worden minder beheerscht. Bij het feest hoort geschreeuw, uitbundigheid, vechtpartijen en vuile grappen. Zoo is het bij de primitieven, zoo is het ook bij ons. Het eenige verschil is, dat deze dingen bij de primitieven voortkomen uit hun religieuze levenshouding, terwijl ze bij ons alleen maar ,,immoreel" aandoen. In het gewone leven wordt de orde gehandhaafd door het houden van geboden en het opvolgen van verboden, en wij hebben gezien dat het leven der primitieven hierdoor sterk is geordend. Het stipt opvolgen der geboden is noodzakelijk, wil de wereld ongestoord haar loop kunnen voortzetten. De handhaving der zedelijke orde waarborgt de kosmische orde. Er worden echter altijd overtredingen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen