Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 87

DE EENHEID DER SYNTAXIS

H. J. POS

Menschelijke kennis is aangewezen op het menigvuldige. Bij

zichzelf blijven is voor den geest leegte, zijn drang gaat uit

naar inhouden om in op te gaan. Eén enkele inhoud is niet

genoeg : na verzadigd te hebben laat hij ledig door zijn besten-

digheid en alleen blijven. Dit ééne heeft het onvolledige, dat

het niet meer is. Maar ook het vele heeft zijn onvolledigheid. Als

bonte verscheidenheid is er te veel in, wat eenheid mist. De overgave

van het verstand hieraan strookt niet met dat andere wezen van

het verstand : afkeer van het vele en heenkeer tot eenheid. Eenheid

wordt verlaten, als enkelheid, dan veelheid bereikt en daarna deze

verlaten om nieuwe eenheid als volheid. Naar de veelheid toe is de

weg meer open dan naar de eenheid. De meesten wenden zich dan

ook naar die zijde, waar voor alles plaats is. De richting naar de

eenheid schijnt de onnatuurlijke en onmogelijke richting, waar men

uitkomt, maar niet heenschrijdt, als het ware levend zijn geboorte

tegemoet gaan.

In haar algemeenheid is deze aangelegenheid hier niet aan de

orde. Slechts inzoover in een bepaald gebied van kennis, de taal-

kunde, naar eenheid der syntaxis gevraagd kan worden. Deze

vraag heeft deel aan de beweging van het eene naar het vele en

omgekeerd. Als speciale vraag kan ze evenwel slechts worden be-

antwoord in bewoordingen, die speciaal zijn.

Syntaxis is leer der verbinding van taalbestanddeelen-met-betee-

kenis tot groepen-met-beteekenis. Zij rangschikt voorkomende ver-

bindingen onder modellen. Doordat ze vele verbindingen onder één

hoofd brengt als gevallen daarvan, sticht ze in dat vele eenheid.

Zoekt de syntaxis nu, na het voorkomende onder hoofden tot een-

heid gebracht te hebben, ook de eenheid van die hoofden en ver-

eenigt zij aldus in een laatste eenheid al het hare ? Neen, hier

neemt de gang der syntaxis een keer.

Zij kent bijv. attributieve en praedicatieve verbindingen. Zoo

zeer ze nu al wat attributieve verbinding is onder het hoofd

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen