Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 114

De eenheid der syntaxis 102

ken, hoogere vorm van eenheid. Elk substan tief heeft, in dien samen

met een adjectief, in dat adjectief een met zich overeen komstig ge­

drag. Dit is een verbin din g in gebroken een heid, die tusschen ge­

lijkheid in herhalin g en afgewen dheid van wege vreemdheid het

midden houdt. Dat het adjectief bij het substan tief zich zoo ge­

draagt, is het verschijn sel van het geslacht van adjectief en substan ­

tief samen.

Het adjectief heeft verder met het substan tief de overeen komst

van dit te kun n en vervangen ; in de con gruen tie heeft het met het

substantief n iet meer dan verstandhouding. Er is n óg een relatie :

de mogelijkheid van het adjectief, om in het substan tief als zijn over­

eenkomstig abstractum en de mogelijkheid van het substan tief, als

overeenkomstige afleidin g in het adjectief te zijn . Elk adjectief laat

met zijn substan tivum abstractum een omschrijvin g toe, van het

t y p e : goed = hij, die, (dat, wat) goed­heid heeft. Het adjectief, zoo

omschreven, heeft de vaste relatie tot zijn substan tief van dat, wat

in zijn abstractum wordt bevat, an ders gezegd : het is steeds iets van

zijn abstractum. Dat, wat het abstractum heeft als iets van het ab­

stractum blijkt da n ook de omschrijvin g van het adjectief te zijn :

verstandig = van verstand; van gewicht; vir iustus = vir iustitiae

(hebr.). De verwan tschap van elk adjectief met zijn abstractum blijkt

hierin, dat het adjectief n iet af en toe maar een s zijn abstractum

heeft of equivalen t is met: van zijn abstractum, maar doorgaan s tot

zijn abstractum in die verhoudin g staat. Datgen e wat doorgaan s het

andere heeft of van het an dere is, is n iet bij geval met dat an dere

door van of hebben verbon den , maar wezen lijk. W a t wezen lijk ver­

bonden is, is een een heid en in dien zin is elk adjectief = zijn ab­

stracte substan tief. In dien zelfden zin is elk adjectief een substan tief

en n auwer kan verwan tschap n iet aan een heid raken , in dien bijgeval

van elk substan tief iets overeen komstigs ten opzichte van zijn even ­

tueele adjectief mocht blijken .

Inderdaad schijn t ook het substan tief van geval tot geval zijn ad­

jectief te bezitten als het in hem gereed liggen de, dat al of n iet tot

vorm komt. On afhan kelijk van ouderen oorspron g van substan tief of

bijbehoorend adjectief of omgekeerd, heeft elk substan tief zijn adjec­

tief — in dien in de taal n iet voorkomend, dan steeds vormbaar — en

omgekeerd. De afleidin g, die doorgaan s een voorran g van het een

of het an der stelt, doordat een morphcem het saamhoorige substan ­

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen