Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 121

109 Werkwoord -f- werkwoord

worden, maar ook deze, met de herhaling verwante vorm, wordt in

het Grieksch van zijn verwant vervreemd: de daden van a worden

met naamvalsrelief (genitivus absolutus) tegen de daden van b

in den nominatief gereleveerd. De onrust in de naar elkander

voorwaarts en terug verwijzende bestanddeelen van deze twee-

eenheden steeks scherp af tegen het simpele rijgen der feiten in

Si, Pi, S2 P2. waarin Si en S2 met hun praedicaten niet enkel meer

het onderscheid van soortgenooten (achtereenvolgens handelenden

en hun handelingen), maar daarenboven, ter wille van de verbinding

in eenheid, nog in de taal het verschil van naamvallen hebben.

In: mortuo Dareo Cyrus rex fuit zoekt de ablatief, als afhanke-

lijke, de aanvulling van zijn soortgenoot nominatief; in dezen komt

de ablatief tot rust in eenheid met het hem verwante andere, gelijk

deze, de nominatief, op zijn beurt met zijn andersoortige aanvulling,

het werkwoord, tot eenheid komt.

Verval van ter beschikking staande verscheidenheid van onder-

soorten (naamvallen en wijzen) brengt ook hier de vlakkere, coordi-

neerende, het gelijksoortige nevenschikkende verbinding weer in

eere. Het Nieuw-Grieksch heeft de nevenschikkende verbinding in

plaats van de oude eenheid : deelwoord -|- verbum finitum ; het coör-

dineert zelfs het ongelijksoortige en herstelt daarmee het verloren

relief : vergl. ano Xiyo x tnzcpxa'); Ndl. nog even en ik was er.

Grieksch en Latijn hebben hun hoogste relieftypen bereikt in de

klassieke periode, die de kunstmatige kweeking van het in onder-

scheid verbindbare ver boven simpele twee-eenheden uit tot gelede

meervoudigheid van eenheden opdreef in den kunstvorm der

periode. Deze hoogstbereikte vorm is tegelijk de beheerschte opzich-

tigheid in de taal tot het uiterste gedreven (rhetorica). Als hoogste

prestatie is zij tevens onbestendigste en vluchtigste gestalte, die de

taal kon aannemen. Deze valt na die bereiking terug in vlakkere,

minder beheerscht gedifferentieerde verbindingen. Zij blijft ook dan

evenwel ver van die laatste strakheid der grondvormen, die wij in de

pure herhaling vonden en die het werktuig zijn der logica. Als niet

meer hoogste differentieer ing behoudt zij zooveel voorkeur voor het

opzichtige, dat ze, uit vrees te vervallen tot het strakke als het

^) Jannaris, a. w.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen