Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 212

Het nominalisme van Zeno den Stoïcijn 200

beide soorten van definities met de aanduiding dat ze ten deele

bij allen voorkomen (dus de termen >{oival jiQolijyjei; en xocval ëvvotm)

bij Z e n o niet aan.

10. Rest nog de dialectiek, de leer omtrent de rol die de

individueele logos in bewijzen en spreken vervult. W a n t beide

worden hier, evenals bij de prae-Platonische denkers en de sophis-

ten, nog in het woord „logos" samen genomen,') al getuigt de

lijst van z'n werken bij D i o g e n e s L a ë r t i u s er wellicht van, dat

Z e n o teeken en uitdrukking onderscheidde.^) Deed hij dit inder-

daad — de onzekerheid hangt samen met de vraag, wat hij in een

dezer geschriften onder „teekens" verstond — dan bereidde reeds

hij de later gangbare onderscheiding tusschen dialectiek in engeren

zin en rhetorica voor, al schijnt het dat hij de termen „logos

endiathetos" en „logos prophorikos" nog niet daartoe heeft aan-

gewend.

W a t nu de dialectiek in ruimer zin betreft — de Stoa zoekt

eerst op haar terrein de reflectie: de wetenschap is beperkt tot bewijs

en overreding. In deze stelling werkt de invloed van de ken-

theoretische klein-Socratische scholen — zij 't ook beperkt door

de erkenning van een niet-wetenschappelijke kennis — door. Allicht

mag men, gezien den invloed van S t i l p o , ook deze grondgedachte

reeds bij Z e n o vermoeden.

W a t de dialectiek in enger zin aangaat: de logos wordt volgens

één der teksten gevuld met de nog niet voltooide oordeelen;^)

elders heet het dat hij bezaaid wordt en verzameld uit waarnemingen

en elementaire voorsteUingen,^) en wel — zooals Z e n o in over-

eenstemming met A l k m a i o n en A r i s t o t e l e s leert — omstreeks

het veertiende levensjaar. ^) Door dit bezit ontstaat de aretè; of

liever — zooals Z e n o zichzelf in de rede valt — de logos is de

aretè *), het loutere in den mensch, in welke, krachtens z'n oorsprong

uit het lagere, zoowel goed als kwaad ingaan. ^)

1) S. V. F., I, 40. 27-31.

2) S. V. F., I, H , 36? en 15, l.

') S. V. F.. I, 41, 2.

*) S. V. F., I, 40, 37.

5) S. V. F., I, 40, 33 en 37.

6) S. V. F., I, 50, 3.

7) S. V. F., I, 49, 3 5 - 5 0 . 13.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen