Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 225

213 Rousseau en het Calvinisme

demoraliseerde Fransch e opvoedingswijze zeer streng op, maar de

wijze van optreden was niet Calvinistisch , want h ij becritiseert even­

zeer de opvoeding te Geneve.

Trouwens een paedagogisch e th eorie die uitgaat van de gedach te

dat de mensch van nature goed is, moet wel op de h oofdpunten

botsen tegen de paedagogiek van h et Calvinisme. Ook in vraag­

stukken van volksregeering en in vraagstukken van religie, is

R o u s s e a u op enkele punten anti­Calvinistisch . C o r d i e r

toont dit duidelijk aan.

* *

Nu blijft ech ter een belangrijke vraag over; h et is de vraag of

misschien niet in h et onderbewuste leven van R o u s s e a u een

herinnering aan h et Calvinisme een grootc rol speelt, h etzij dan

dat h ij die h erinnering sympath etisch , h etzij dan dat h ij die anti­

thetisch in zijn leven uitwerkt.

Ofschoon C o r d i e r een paar pagina's wijdt aan de jeugd

van R o u s s e a u , ! ) zijn er toch ten dezen opzich te eenige punten

naar voren te brengen die eigenlijk beslissend kunnen zijn voor h eeJ

de vraagstelling waar h et om gaat. Deze vraagstelling: heeft het

Calvinisme in Geneve Jean Jacques Rousseau als kind en als jongen

man aangeraakt op zulk een wijze, dat we op goeden grond mogen

zeggen, dat hij er eenigszins door beï nvloed kan zijn ?

M. a. w. geeft ons een psych ologisch e ontleding van h et jeugd­

gebeuren van R o u s s e a u eenigen grond om te beweren „dat

R o u s s e a u dan toch altijd een Calvinistisch e opvoeding h eeft

gehad" ? Deze vraagstelling, die, omtrent de analyseering van

R o u s s e a u ' s opvoeding, die, omtrent de typisch e wijze waarop

R o u s s e a u in zijn kinderjaren van buiten werd beïnvloed, h eeft

in dit artikel onze speciale aandach t.

Omtrent de jeugd van R o u s s e a u sch ijnen wc h eel goede

bronnen te h ebben. De vraag is ech ter of wc die sch ijnbaar zoo

uitnemende bronnen kunnen vertrouwen. Wanneer iemand op

rijperen leeftijd zijn ,,Confessions" sch rijft, mogen wc van een

ernstig mensch verwach ten, dat h ij zoo goed mogelijk zijn leven

teekent, en dat h ij zoo nauwkeurig mogelijk de feiten reproduceert.

) Cf. a. w. pag. 27 sqq.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen