Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 129

117 Uiterste scheiding en synthese

van tot heden rangschikken naast andere mogelijkheden, die ook

blijken voor te komen i ) . D e verknochtheid der gedachte aan het

empirische is een feit. Zij heft niet op, dat de aard der gedachte is,

het feitelijke te ordenen vanuit een eenheid, die boven het feitelijke

uitgaat. Zoo kan, nadat uitbreiding van empirisch gebied het inzicht

aan nieuwe eenheden en nieuwe relaties geholpen heeft, achteraf

ook reeds binnen de grenzen van het vroeger bekende het beginsel

worden opgemerkt, dat door ruimere ervaring tot klaarheid kwam.

Bijv. de eenheid van grondvormen der taal, die door confronteering

van empirische uitersten als de Europeesche en de Amerikaansche

groep zichtbaar wordt, kon ook binnen de Europeesche talen, wat

naamwoord en werkwoord betreft, reeds worden gezien. De ver-

schijnselen van toebehooren, impliceeren en equivalentie, die wij

boven alleen in ons bekende talen opspoorden, waren op zichzelf

reeds documenten der eenheid. Binnen het beperkte gebied van die

enkele talen staan zij echter zoozeer in de schaduw van machtige

tegeninstanties, dat de gedachte ongegrond en grillig schijnt, als

zouden juist deze weinige en onaanzienlijke verschijnselen den grond

van alle andere beter openbaren dan deze zelf. En toch is in beginsel

de grond der menigvuldige verschijnselen slechts in minderheid, on-

aanzienlijk of als niets gegeven : al het verenkelde in het menig-

vuldige moge zich voordoen, alsof het zijn grond in zichzelf heeft,

de eenheid die het tegelijk is, de onbestendigheid, waaraan het

onderhevig is, spreken daar tegen.

E. Uiterste scheiding en synthese.

Dat het menigvuldige in zekeren zin het ééne is, is het beginsel,

waarop ons onderzoek rust en dat wij, losgemaakt uit zijn toepas-

singen, nu nog eens in zijn successievelijke gestalten willen door-

loopen. Het geldt reeds van klanken op zichzelf en hun verschillen ;

een ruimere en minder eenvoudige toepassing krijgt het, wan-

neer klanken tot beteekenissen worden. Klanken op zichzelf

genomen, zijn met alles wat verder klank is, als soortgenooten één,

en verder van elkander onderscheiden : de eene klank is niet de

andere, zoomin de eene kleur de andere is. Zoo vormen zij een

ordelijk geheel van soortelijke saamhoorigheid en onderscheidenheid

^) Vgl. V. B r 0 n d a l , Les parties du discours, Copenhague 1928.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen