Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 227

/

215 Rousseau en het Calvinisme

Mogen we R o u s s e a u zelf gelooven, dan is hij opgegroeid in

een echt Calvinistisch milieu. R o u s s e a u zelf zegt dat hij de

grootste achting voor zijn vader heeft, en dat hij een goed man is.

,,Je ne me rappelle point sans plus douce emotion la mémoire du

vertueuz citoyen de qui j'ai re?u le jour et pui souvent entretint mon

enfance du respect qui vous étoit du. Je le vois encore, vivant du

travail de ses mains et nourrissant son ame des vérités les plus

sublimes. Je vois Tacite, Plutarque, et Grotius, mêlés devant lui

avec des instruments de son métier. Je vois a ses cótés un fils chéri

recevant avec trop peu de fruit les tendres instructions du meilleur

des pères. i)

Ook over zijn moeder spreekt hij in zeer vereerende woorden.

En, ofschoon hij soms een loopje neemt met het piëtisme van zijn

tantes, vooral van tante T h e o d o r a B e r n a r d , 2 ) wil hij toch

voortdurend den indruk geven, dat hij een goede, Calvinistische

leiding heeft ontvangen.

Zijn opvoeding was kuisch en onder goede tucht, minstens zoo

goed als de opvoeding van eenig ander kind. 3)

Zoo moeten we den indruk krijgen dat het milieu waaruit R o u s -

s e a u voortkwam, dat is, van een goed Calvinistische familie.

O p deze getuigenissen zijn verschillende schrijvers, die het

vraagstuk dat ons bezig houdt, behandelden, afgegaan. Men vergat

daarbij echter twee vragen te stellen. In de eerste plaats deze : wat

verstond men onder een hoogstaand en zedelijk leven in de jaren

na 1712 in Geneve, en in de tweede plaats: overdrijft R o u s s e a u

ook wanneer hij het heeft over het zedelijk leven van zijn ouders

en familie?

T e dezen opzichte moeten we dan in de eerste plaats opmerken,

dat klaarblijkelijk in het begin van de 18e eeuw in Geneve een

zekere inzinking van het godsdienstig leven moet worden gecon-

stateerd, en dat de voorvaderlijke gestrengheid in menig opzicht

niet meer werd gekend. W e weten bijvoorbeeld dat in 1733 de

Geneefsche predikant V e r n e t aan zijn collega T u r r e t t i n i

schreef: „M. Votre fils a pris un maïtre a danser, qui

1) Oevres. I. 76.

2) Conf. VIII. 16.

») Conf. VIII. 43.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen