Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 124

De eenheid der syntaxis 112

zeggen de welonderscheiden grammatische vormen allen hetzelfde.

In deze situatie gebracht verliezen zij de zelfstandigheid van functie,

die anders aan subject, praedicaat, object en verdere grammatische

categoriën eigen is. Dit onderscheid verliezen is een aanwijzing

van de eenheid der syntactische categoriën. W e l is ze niet door-

gaande, in alles zich bestendigende eenheid zonder onderscheid:

de bovengenoemde zinnen van type S S S beteekenen nog wel iets;

maar dit kan ook niet gevergd worden, nadat in menigte van

gevallen de weionderscheidenheid gebleken is. Het is treffend

genoeg, dat het gelukt, situaties te vinden, waarin deze onder-

scheiden zoo grondig verdwijnen. De vraag naar de eenheid zal

nooit anders kunnen worden beantwoord dan door documentatie

met een daartoe uitgekozen deel der syntactische verschijnselen :

het overige deel blijft ter beschikking van de stelling der weionder-

scheidenheid, die niet onwaar, maar ook niet zoo volledig waar is,

als de taalkunde zonder het bewust uit te spreken veelal be-

doelf. W a t hier blijkt, is het onvermogen der ledige vormen om een

zin op te bouwen. Tot minder dan een ledig schema worden zij,

wanneer ook nog het ééne beteekenisbestanddeel, dat hun in het

voorbeeld S S S werd gelaten, wordt weggenomen: dan blijft

slechts de zinlooze vertooning der morphemen, die als abstractie,

op zichzelf gesteld, niets beteekenen, maar terstond hun rol her-

nemen, wanneer ze, bij wijs van voorbeeld, met eenige semantische

vulling worden voorzien.

Behalve den aard der in gewoon zinsverband welonderscheiden

categoriën illustreert het voorbeeld S S S het onvermogen van een

semantisch bestanddeel, om met de enkele hulp van zijn etymologi-

sche verwanten een zin op te bouwen. Ook hier keert de taal zich

tegen het al te overeenkomstige in de verbinding tot eenheid en het

echte wezen eener eenheid, die beteekenis heeft, blijkt in breking

en wederzijdsch relief, dat is betrekkelijke vreemdheid der elementen

tegenover elkander, te bestaan.

D. Hoogere equivalenties.

Aan den eisch van voldoend onderscheid kan voldaan worden,

zonder dat het in eenheid verbondene onderling als grammatische

categorie ook onderscheiden is. Substantief -|- substantief kan een

volledige twee-eenheid zijn, waarin de overeenkomst in soort van

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen