Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 211

199 Het nominalisme van Zeno den St oïcijn

elementen in het psychische ook in de begripsthcorie doorvoert,

waarmee ze één der wegen heeft gebaand naar de latere trans­

cendentaalphilosophie.

b. T o t de kentheoric behoort volgens Z e n o ook nog de leer

van het oordeel voorzoover het een reflecteerend karakter mist.

Daarbij is het ook z.i. allereerst om de definitie te doen. Volgens

de realisten was deze alleen mogelijk wanneer men het individueele

zag als een objectieve verbijzondering van het even objectieve

algemeenc: het verschiltusschen P l a t o e n A r i s t o t e l e s beperkte

zich tot den strijd over „deelname aan het hoogere" of „insluiting in

het eerdere". Volgens het nominahsme is deze algemeenheid echter

vaagheid: ze typeert een bepaald stadium van het proces dat de oor­

deelende doormaakt bij de voltrekking van het oordeel, dat z'n voU

tooiïng vindt in de definitie van het individueele. Dit beginstadium

van het oordeel {nQÓXt jxpig, intelligentiae inchoatae) is dus iets dat zoo

spoedig mogelijk dient overwonnen. Al handelt het eenige citaat

van Z e n o waarin deze term voorkomt') over de verhouding

van dit vage oordeel tot den logos en al blijft dus de betrekking

waarin het staat tot het voltrokken oordeel {evvoia) in het duister,

beide termen zijn toch ook hem reeds bekend ^), al stelde ook hier,

volgens de mededeeling van P l u t a r c h u s , eerst C h r y s i p p u s

scherper het verschil tusschen beide vast. ^)

Doch volgens Z e n o dekken algemeenheid en voorloopig­

heid elkaar niet: hij kent ook nog het algemeene als het bij alles

aanwezige. Dat blijkt wel uit den term *) „algemeene wet" {xoivo?

vófxoi;) — reeds vroeger (in de bespreking van de physisleer) aan­

gehaald —, dien hij gebruikt ter aanduiding van het kosmische

proces. Het feit, dat Z e n o dus 't algemeene = 't vage en het

algemeene = 't bij allen voorkomende onderscheidt, stemt scep­

tisch ten opzichte van de juistheid der stelling, die men o.a. ook bij

P r a c c h t e r vindt, dat de voorloopige definitie gelijk is aan de volgens

de Stoa bij allen voorkomende voltooide definities: „ngoXijyiecg (oder

xoival êvvoiat )" ^), al treft men de verbinding van de namen voor

>) S. V. F., I. 41,2.

2) S. V. F., I. 41, 2 en I, 18, 34.

^) P l u t a r c h u s , De commun. not. 2, 1059 c, aangehaald bij Sandbach, a. art.,

pg. 44.

*) S. V. R. I, 43, 2.

') U e b e r w e g — P r a e c h t e r , a.w., pg. 418.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen