Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 116

De eenheid der syntaxis 104

wijsbegeerte, niet de taalkunde bezig houdt, vindt in verinwendig-

den zin zichzelf terug in L e i b n i t z ' : praedicatum inest

subjccto 1). In uitersten van relief, waarin de eenheid tot het in-

wendigste schuil ging, biedt de verbinding S P, ondanks het gecumu-

leerde onderscheid van S en P, de nu niet meer taalkundige, maar

kenniskundige, vraag opnieuw : hoe kan S, verklaard P te zijn.

iets anders zijn dan het zelf is ? Is de verbinding SP een houdbare

eenheid, dan kan P, hoewel anders gezegd dan S, niet anders ge-

dacht worden dan als in S reeds besloten liggende. En wat anders

kan in S reeds besloten gedacht worden dan S zelf ?

De dagelijksche taal is zoo ver van de strakke gedachte, dat zij

eer aanstoot neemt aan de verschijning daarvan, dan aan het be-

denkelijke van haar eigen vorm. Voor haar is de stedelijke stad.

wel verre van de eenig denkbare en mogelijke bepaling van stad,

veeleer het eenige in verbinding van adjectief en substantief ver-

werpelijke, wijl bij alle waarheid ledige, dat in eenheid van verband

kan staan. De voorkeur voor het opzichtige drijft de taal tot ver-

mijding van die eene, gevaarlijke verbinding weg naar de verder

onbegrensde mogelijkheid van keuze, waarin adjectief en substantief

kunnen samengaan. De als steriel besefte eenheid van het uitwendig

van de eenheid der herhaling ternauwernood onderscheidene doet

in de dagelijksche taal niet mee !

d. werkwoord - j - werkwoord.

Nemen wij nu het werkwoord, niet nog als correlaat van een

subject, maar zóó als het, zelfgenoegzaam als het naamwoord, in

het Grieksch syntactische eenheden bouwt met behulp van de werk-

woordelijke soorten, die het in zich onderscheidt. Gescheiden van

het als substantief en substantief verbondene bouwt het, voor zich.

uit een verwant vermogen tot onderscheid en relief, syntactische

twee-eenheden. Ook het werkwoord kent den vorm der verbinding

in herhaling en den daarop volgenden gebroken vorm van verbinding

van het soortgelijke, maar onderscheidene. Is reeds het substantief

weinig geschikt, om een substantief naast zich te hebben met als

eenig onderscheid dat het een ander woord is, nog minder verdraagt

het werkwoord die verbinding, tenzij het verbondene als opeen-

1) Nouv. Essais, IV, 5, 1.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen