Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 301

289 Psychosen bij debilitas mentis

•wege het lage niveau der persoonlijkheid rekening houden met de

zoo even genoemde onzuiverheid in de affecten en een terugvallen

op lagere vormen, zooals angst en vrees inplaats van leed en droef-

heid. Plompe intimiteit en naive zelfgenoegzaamheid mag ons

verbazen, een verkilling is er niet. De zwakzinnige kan in zijn

psychose uitbundig om niets lachen, om niets huilen, wij mogen hem

öm zijn onnoozel gedrag nauwelijks kunnen navoelen, hij is niet

zonderhng. Hij doet vaak dwaas, maar niet vreemd-bizar. Hij blijft

nog affectief aanspreekbaar. B l e u i e r heeft in dit verband zoo

juist opgemerkt: de medicus heeft tot de oligophrenen van zijn

gesticht de verhouding van vader tot kind, de meeste schizophrenen

blijven hem zoo vreemd, als de musschen, die hij voedt.

In de tweede plaats is er een begrijpelijk verband tusschen deoligo-

phrenie en de levendige waanvorming met hallucinatoire belevingen.

Deze waanvorming draagt allereerst formeel het kenmerk der

oligophrenic: ze is niet systematisch, niet diepgaand en vaak

wisselend. Maar waar het op aankomt, is, dat we hier te doen

hebben met een katathyme waanvorming, zooals we die bij een niet

intelligenten paranoia-lijder kunnen verwachten. Vanwege den ver-

hoogden strijd om het bestaan zijn de debielen angstig, overgevoelig

en wantrouwend. Daarbij worden velen gekweld door minderwaar-

digheidsgevoelens, terwijl het compensatiestreven telkens mislukt.

Voorts is er bij deze menschen een domineeren van de vitale ge-

voelens en dienovereenkomstig een overheersching van het

„Körperschema" met de daaruit hun toestroomende hypochondrische

ideeën. Daarbij leven ze overeenkomstig hun primitieve structuur

meer in een collectief besef en in een magische verbinding met

bovennatuurlijke krachten en krijgen dientengevolge gemakkelijk

kosmische belevingen. Bovendien leven de oligophrenen door ge-

brek aan abstracte begrippen en armoede aan voorstellingen in het

algemeen in de aanschouwing. Dientengevolge zien we, dat in de

oligophrene psychosen soms een kosmisch beleven met magische

beïnvloeding, zintuigelijk en op hallucinatoir-primitieve wijze wordt

ervaren, waarbij geloofsinhouden van diepe beteekenis worden be-

leefd. Dit plaatst den Christen psychiater voor een moeilijke taak.

W a n t het is merkwaardig, hoe dikwijls in den waan der debiliteits-

psychosen juist het godsdienstige leven op den voorgrond treedt.

Dat zegt daarom nog niets specifieks voor de debiliteitspsychose en

w. B. 19

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen