Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 132

De eenheid der syntaxis 120

schillen is niets anders dan nieuwe eenheid op de plaats van

aanvankelijk verschil. Niets minder onderscheidbaar, dan het menig-

vuldige, dat onderling maar één verschil aanwijst, nl. elk lid is van

alle anderen onderscheiden ; het is één als de eenheid van het

menigvuldige, waar men van uitging. Al het verenkelde, dat van al

het andere verschilt, heeft dit overeenkomstig van lid tot hd en is

daardoor even onbepaald als het menigvuldige, dat één is.

Zoo is het in schijn reëelste en grijpbaarste, het hier en nu, dat

met geen daar of toen verbonden gedacht zal worden ten einde

alleen bepaald te worden als dat wat het zelf is, tegelijk het onbe-

reikbare onbepaalde, dat in niets verschilt van al het andere. Het

onderscheidingsvermogen, afdalend onder de normale verweving

van eenheid en onderscheid, reikt slechts tot aan deze diepte

om als synthetisch, dat is eenheid-stichtend omhoog te duiken.

W e l kunnen we dit neerdalen ter onderscheiding volgen tot waar

het, wat de taal betreft, den klank als verschijnsel-van-hier-en-nu

isoleert. Deze ligt al zoover onder het weefsel van eenheid en onder-

scheid in de gewone taal, dat zij als beteekenis nooit bedoeld w o r d t :

zij is ook enkel klank. E n dit is nog te veel gezegd.

Het gewone taalgebruik kent een vreedzame verbinding van

eenheid en menigvuldigheid, die ongeschikt is om tot klaarheid te

brengen, wat die beide functies zijn, zoolang de gematigde zone van

die verbinding niet verlaten wordt. Alleen uitersten openbaren den

aard van het gematigde. W i j hebben nu gezien, dat naar beneden

toe voortgaand onderscheiden en op zichzelf stellen uitloopt op

ondergang der beteekenis en overblijven van den klank alleen als

het betrekkelijk onverbondene, nu en hier vernomene. Afdalen in

onderscheidingen opent niet het gebied der beteekenis, daar deze bij

voortgaan daarmee al maar verliest. Beteekenis schijnt veeleer met

de eenheidsfunctie verwant en zoo is te verwachten, dat voortgaand

synthetiseeren, met name boven de middelzone van het gewone

taaibesef uit, het wezen der beteekenis als eenheid-gevende functie

voor oogen zal stellen. Zoodanige synthese werd reeds bereikt,

waar menigvuldigheid van het in klank onderscheidene als bege-

leidend eenzelfde beteekenis werd bevonden (overgang van syno-

niemen tot het voorbeeld vader == père).

Zijn er nu misschien nog hoogere eenheden-in-verscheidenheid, die

het wezen der synthetische functie en daarmee der beteekenis aan

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen