Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 268

De structuur der rechtsbeginselen en de methode 256

In deze kosmische structuur van het huwelijk zijn voor zijn func-

tioneele rechtsstructuur statische rechtsprincipia gegeven, die geen

natuurnoodwendigheid, maar het karakter van normatieve vergel-

dingsprincipia bezitten. In de eerste plaats is het huwelijk als rechts-

instituut nimmer als maatschap te behandelen.

Constante be- Het is een natuurlijk rechtsverband ^) in den vollen zin des woords,

ginselen van

huwelijksrecht waarin rechtsgezag moet heerschen. Dit statisch beginsel brengt

met zich: lo. het huwelijksverband als eenig mogelijk rechtsverband

der geslachtsverhoudingen ; 2o. het juridisch gezinsgezag als be-

ginsel ; 30. een gemeenschappelijke sfeer van vermogensrecht, en

40. het blijvende van de huwelijksverhouding, welk beginsel zich

verzet tegen iedere willekeurige ontbinding, welke niet door een

verbandsrechtsgrond is gerechtvaardigd. D e positiveering dezer

statische natuurrechtsprincipia is kosmisch geheel gefundeerd door

de historische ontwikkeling en is op haar beurt onderworpen aan

dynamische, in de typisch historische kultuurdominanten gefun-

deerde rechtsprincipia en eerst in deze dynamische positiveering

De dgnamische doet de functie der rechtsidee zich gelden.

functie der

rechtsidee in zin- In de moderne historische ontwikkeling valt een historische ont-

samenhang met wikkelingsnorm (kultuurdominante) aan te wijzen, die eischt hand-

de historische

kttltuurdominan- having van de zelfstandige kultureele waardij van ieder individu

ten. binnen de organisatorische grenzen van het kultuurverband.

Deze historische norm gold geenszins in de middeleeuwen, toen

veeleer het individu nog geheel achter de verbandsstructuur terug-

trad, nóch in den individualistischen tijd der Aufklarung, toen de

verbandsgedachte geheel terugtrad achter het geëmancipeerde indi-

vidu. Z e is een late ,,Errungenschaft" van ons modern historisch

tijdsbeeld. O p het substraat dezer kultuurdominante is het moderne,

in hoofdzaak door de jurisprudentie gepositiveerde (en in de Ger-

maansche rechtsbeschouwing van de gebondenheid aller rechten

door verbandsplichten een gunstigen bodem vindend) rechtsbeginsel

van de wering van het zgn. „abus de droit", het rechtsmisbruik, gefun-

^) Het onderscheid tusschen natuurlijke en willekeurige verbanden is in den

modernen tijd vooral door T ö n n i e s Gemeinschalt und Gesellschaft (6e, 7e

Aufl. 1926, boek 2) uitgewerkt, doch reeds in volle scherpte bekend aan dea.

Calvinistischen jurist J o h a n n e s A l t h u s i u s , Politica, cap. 2 (blz. 12);

„Species privatae et simplicis hujus consociationis sunt duae. Est enim alia

naturalis, alia vero civilis."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen