Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 131

119 Uiterste scheiding en synthese

eenheid der equivalentie uit met behulp van het vervagende en de

eenheid maskeerende praedicaat beteekent: Ndl. vader beteekent

Fr. père. Dit geval is anders dan het bovengenoemde : terwijl aan-

vankelijk hetzelfde woord telkens gebruikt wordt en daarin onopge-

merkt wegvalt, dat dit ééne vele successievelijke klanken is, wordt

hier omgekeerd een twee- of meertal als verneembaar onderscheiden

bijeengebracht en vervolgens al of niet als één herkend. Blijft die

herkenning, het verruimde weten van eenheid, uit, dan blijven vader

en père als twee vreemde woorden tegenover elkander staan. Blijft

bij gebruik van hetzelfde woord de herkenning van het begeleidend

onderscheid uit, dan valt de menigvuldigheid der successievelijk het

ééne begeleidende klanken onherkend weg. Dit laatste is een onder-

scheid beneden de marge van het gewone taalgebruik en zijn be-

wustheid, waaronder, nadat het is opgemerkt, zich nog verdere

diepten van onderscheid laten opsporen : ook de onderling als

overeenkomstig ontdekte klanken, die niet één zijn, laten zich van

wat in hun overeenkomstigheid nog over is als herinnering aan

eenheid, wel losmaken en als on-overeenkomstige, elkander vreemde,

verschijnselen, bezien. N a die splitsing kan van klanken niet meer

gesproken worden ; voortaan kan nog slechts van dit en dat ver-

schijnsel sprake zijn. N a opheffing ook van de overeenkomst, waar-

van zulk spreken nog blijk geeft, gaat de onderscheiding in sprake-

looze onbepaaldheid van het hier en nu aanschouwde over. Dit

neerdalen in steeds verdere onderscheidenheid, met prijsgave van

wat eerst als eenheid, dan in den verzwakten vorm van gelijkheid

en overeenkomst in de vergeleken verschijnselen was, stuit op een

bodem, die het vergelijken zelf stilzet en het puur verenkelde over-

houdt. Dat dit verenkelde iets anders is dan zijn naam bedoelt is

elders i) uiteengezet. Daaraan zij toegevoegd, dat menigvuldigheid

van het zuiver verenkeld gedachte, die ver beneden het onderschei-

dingsvermogen van gewone taal en haar bewustheid ligt, den onbe-

doelden, maar onontkoombaren terugkeer inhoudt naar nieuwe

identiteit. Negeeren van eenheid, gelijkheid en overeenkomst is de

verschillen tusschen de leden van het menigvuldige eerst overeen-

komstig, dan gelijk, dan één laten worden : zulk worden der ver-

^) Vgl. schr. Het onbepaalde in de taal eo in de taalkiinde, (1929), bl. 16

en vlg.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen