Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 251

239 dec rechtswetenschap in het licht der Wetsidee

sche structuur van den rechtskring logisch afgebroken om more

geometdco een rechtswereld van eigen maaksel te construeeren uit

het mathematisch element van het individu. Zoo ging het in de

structuur des rechts zoo fundamenteel onderscheid tusschen maat-

schap en gemeenschapsverband, dat in kosmischen zinsamenhang

in den socialen wetskring is gefundeerd, voor het wetenschappelijk

denken verloren en moest het in den laatsten tijd weer van nieuws

,,ontdekt" worden.

Dat het geheele humanistisch natuurrecht naar zijn materieelen

inhoud voor een goed deel aan het Romeinsche recht als „ratio

scripta" was ontleend laten wij hier rusten.

Methodisch was het georiënteerd aan het rationalistisch huma-

nistisch wetenschapsideaal, dat alle zin-grenzen moet verflauwen,

om de souvereiniteit van het mathematisch denken in on-onderbro-

ken continuïteit aan het licht te brengen.

Dit soort natuurrecht is sinds de historische rechtsschool voor

goed van het tooneel verdwenen. Niemand denkt er sinds de

opkomst van de historische en sociologische wetenschap meer aan

het pleit er voor op te nemen.

Een ander natuurrecht is het, dat sinds het laatst der vorige eeuw Gewijzigd karak-

in opkomst is. Het is een natuurrecht, dat, gelijk in de radicale ^[^^" ^i"^^"'^^

richting der z.g.n. vrije rechtsbeweging, een geheel irrationeel karak- herleving der na

ter draagt en alleen op het subjectief rechtsgevoel van den rechter de"modernen'"

appelleert, aan wien men een blanco volmacht wil geven, om zelfs tijd.

contra legem, een rechtvaardige beslissing in het concrete geval te

geven. Of wel het is een formalistisch, logicistisch natuurrecht „met

wisselenden inhoud" in den trant van S t a m m l e r ' s ,.sociale

ideaal", dat weer in de oude analytische onvruchtbaarheid vervalt

en welks logische principia slechts de formeel-logische idee der

„Richtigkeit" bedoelen uit te drukken, ofschoon de uit die rechts-

idee afgeleide „Grundsatze" onvoorziens weer een materieelen

inhoud ontvangen uit het humanistisch persoonlijkheidsideaal (de

menschelijke persoonlijkheid als autonome ,,Selbstzweck").

Overheerschend is echter de drang naar een materieel natuur-

recht in den zin van materieele maatstaven van gerechtigheid, die

boven de analytische onvruchtbaarheid van het formalisme uitgaan.

Langs allerlei wegen wordt zulks beproefd: Men tracht het recht

te oriënteeren aan een omvattende kultuurphilosophie, de rechts-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen