Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 224

Rousseau en het Calvinisme 212

sche theocratie en den geest der vrijheid, die de Reformatie be-

heerscht i ) . Deze tegenstelling is niet alleen een bron geweest voor

verschillende conflicten in Gcnève zelf, maar speelt ook een groote

rol in het leven van R o u s s e a u .

Omtrent Rousseau's beroemde werk „Le Contrat Social" schrijft

hij het volgende : „La contradiction du Calvinisme est le fonds

même de ce livre. Il est le Koran du principe démocratique, issu de

Ia Réforme, il est aussi celui du principe théocratique, issu de

Calvin, et il concilie ces principes contraires en divinisant le peuple

souverain (en lui donnant le droit d'instituer une religion civile

obligatoire et le pouvoir de punir de mort les réfractaires)." 2)

Tenslotte moeten we noemen een tweetal boeken, die zich zeer

opzettelijk met het vraagstuk dat we thans behandelen, hebben

bezig gehouden. Het is het boek van G a s p a r d Vallette

,,Jean Jacques Rousseau genevois"^), en het boek van L e o p o l d

C o r d i e r „Jean Jacques Rousseau und der Calvinismus" *).

V a l l e t t e teekent R o u s s e a u als het kind van Geneve.

Ook als de Geneefsche protestant. Hij bracht, zoo zegt V a l l e t t e ,

den Calvinistisch protestantschen geest naar Frankrijk over.

C o r d i e r gaat in zijn boek de verschillende theoriën na, die er

omtrent de materie die ons bezig houdt, bestaan. Dit werk van

C o r d i e r is o.i. het beste dat er over het bewuste onderwerp

bestaat. C o r d i e r bewijst o.i. afdoend, dat er in de werken van

R o u s s e a u allerminst gevonden kan worden een voortbouwen

op Calvinistischen grondslag.

Schier overal waar C a l v i j n en R o u s s e a u belangrijke

regulcerende uitspraken doen, zijn zij met elkaar in botsing.

In het gedachte-systeem van R o u s s e a u treffen ons voor-

namelijk zijn ethische theoriën, en dan blijkt, zooals C o r d i e r

duidelijk aantoont, dat de cultuurnegatie van R o u s s e a u met

het Calvinisme niets te maken heeft. Heel de ethiek van R o u s -

s e a u is naturalistisch en nergens theologisch.

Ook wat betreft de paedagogische theoriën is R o u s s e a u geen

Calvinist. W a n t weliswaar treedt R o u s s e a u tegenover de ge-

^) a.w. pag. 69.

^) a. w. pag. 72.

») 2e dr. Paris (1911).

*) Langensalza (1915).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen