Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 126

D e eenheid der syntaxis 114

sluiten zonder uitzondering. Bij het waarneembaar verschil tusschen

zulk een adjectief en zijn substantief is de eenheid der twee

grondiger ; soms valt ook het morpheem weg, dat ze onderscheidt.

Hetzelfde schijnt nu bij werkwoord en naamwoord het geval: elk

werkwoord kan wel niet op de plaats van een naamwoord staan,

maar heeft zijn afgeleid naamwoord (of wel omgekeerd, het naam-

woord heeft zijn afgeleid werkwoord). Dit afgeleide is steeds in

het werkwoord of naamwoord bevat en bezit in dien zin daarmee

eenheid. Steeds kan met behulp van een naamwoord een equivalent

gebouwd worden voor een werkwoord, niet anders dan een sub-

stantivum abstractum het equivalent levert voor een adjectief als

zijn substantivum, zij het ook, dat de equivalentie zeker onderscheid

van syntactischen bouw aanwijst. Voorbeelden van deze uitge-

breidere equivalentie zijn : A vertrekt = vertrek van A ; volken-

bond = volken verbinden zich ; Thuc. II, 41 : léyw ,. . nóXiv xfjg

'EXXdèog naidevaiv eïvai... = naideveiv 'EXXdda,

Zoolang wij blijven binnen het Grieksch, Latijn en onze eigen

talen, zijn de documenten voor de eenheid, die de voorloopige op-

stelling der onderscheidenheid corrigeeren, slechts in beperkte mate

te vinden. Naarmate een taalgebied beperkter is, ligt het ook meer

vast aan keuzen uit bouwmogelijkheden, die als mogelijkheden

niet tot bewustzijn komen, zoolang zij niet in andere taalgebieden

als equivalenten van de eigene worden aangetroffen. Het inzicht

in de eenheid en daarmee de opheffing der begrensdere onder-

scheidenheden vorderen, naarmate de aanvankelijke begrenzing

van het beschouwde gebied plaats maakt voor de volheid van al

het beschouwbare. W a a r maken van deze stelling is aantoonen, dat

vergelijking van Europeesche i) en buiten-Europeesche talen de

relativiteit en verwisselbaarheid der grondige syntactische onder-

scheidingen verhoogt, doordat wat binnen de Europeesche talen in

hoofdzaak onderscheiden en bij uitzondering één is, via de ver-

gelijking met het buiten-Europeesche zich tot ovcrheerschende

eenheid constitueert. Een enkele aanwijzing hiervoor zij nog ge-

geven : de overwegend werkwoordelijke structuur van zekere

Amerikaansche talen, die als equivalent van onze substantieven

vogel, mensch. enz., de werkwoordelijke vormen : hij vliegt, hij leeft

) Bedoeld is • indogermaansche.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen