Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 220

Rousseau en het Calvinisme 208

Joseph H o r n u n g i) zegt in dezen bundel van

R o u s s e a u : „Lui, qui était le caprice incarné il admettait en

discipline la theorie de Calvin", en elders : „il y a du Calvin dans

son doctrinarisme. Le fond est tout autre, la forme est la même.

Calvin imposait I'orthodoxie, Rousseau impose le civisme ; on peut

I'appeler un Calvin retourné, et on sait du reste qu'il avait pour le

grand reformateur un faible tres marque."

Reeds vroeger was betoogd, dat men R o u s s e a u zonder de

opvoeding in zijn vaderstad, niet kon begrijpen.

F r a n g o i s R o g e t had reeds in 1859 beweerd, dat

R o u s s e a u een product is van een vanzelfsprekende ontwikkeling

van de Calvinistische gedachte, al geeft hij dan ook toe dat deze

gedachte afwijkt van C a 1 v ij n zelf 2). Men kan R o u s s e a u

slechts begrijpen als men ziet ,,comment l'idée chrétienne s'était

transformée dans notre cité a la suite de la reformation". Ook

R o d o l p h e R e y had in 1868 eenzelfde bewering geuit 3). Zoo-

wel R o g e t als R e y hadden gebruik gemaakt van een studie

van J. G a b e r e l , in 1858 te Parijs verschenen : „Rousseau et les

Genevois". En hoewel G a b e r e 1 zelf de brug van C a 1 v ij n

naar R o u s s e a u niet slaat, ook niet in zijn ,,Calvin et Rousseau '

(1878), laat hij, na verschillende tegenstellingen te hebben aange-

wezen, één overeenstemming zien tusschen C a 1 v ij n en R o u s -

s e a u , n.1. de neiging naar eenvoudigheid ; en als hij dan heeft

uiteengezet dat C a 1 v ij n voorstander was van een strenge op-

voeding van de jeugd, betoogt hij dat het optreden van R o u s s e a u

weinig anders is dan een poging om te midden van het verworden

zedelijk leven in Frankrijk de eenvoudige opvoeding uit zijn vader-

stad in te voeren. En al zegt G a b e r e 1 het nu niet met even zoo-

veel woorden, hier is toch de indicatie gegeven voor de gedachte,

dat we Rousseau's optreden uit Calvijn's levenshouding moeten

verklaren.

Ook F. B r o c k l e r h o f f in zijn „J. J. Rousseau, Sein Leben

^) Les idees politiques de Rousseau, pag. 153 sqq.

^) Pensees genevoises (1859), pag. 382 sqq.

') Geneve et les rives du Lac Léman, (1868).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen