Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 234

Rousseau en het Calvinisme 222

nog steeds tc Noyon woont, bekommert zich weinig of niet om

J e a n J a c q u e s . Slechts 2 of 3 maal heeft de zoon den vader

weer gezien (ook niet bepaald een bewijs voor de Calvinistische

levenshouding van den vader).

Maar de zoon wordt nu wel zoo slecht mogelijk opgevoed. De

jongen, die van zijn jeugd af aan zooveel vrijheid gewoon was ge-

weest, is voor den griffier „onhandelbaar en onbruikbaar", en de

graveur weet niet beter te doen dan te probeeren door lichaams-

straffen den jongen tot rede te brengen. Maar nu komt, zooals te

verwachten is, in dezen emotioneelen jongen met zijn merkwaardige

reactieve complexen, de geest van verzet, en juist om zich te ver-

zetten gaat hij snoepen, liegen en stelen. Hij trekt zich terug met

zijn boeken. Hij heeft neiging zich te identificeeren met zijn helden,

en die identificatie gaat soms zoover, dat hij zich werkelijk gelijk

voelt aan de helden waarover hij denkt. Hij gaat wel naar de kerk,

maar hij zegt zelf dat hem aantrekt alles wat indrukwekkend is.

Hij kon komen onder den indruk van de Avondmaalsviering, maar

dit enkel en alleen omdat het tot zijn verbeelding sprak, want bij

dit alles werd hij hoe langer hoe meer de wrevelige, nerveuze, terug-

getrokken jongen, die een held was in een utopie, maar bijna als

een halve wilde leefde.

Uit hetgeen dan op zestien-jarigen leeftijd gebeurt, bij M a d a m e

d e W a r e n s, kan wel worden afgeleid, dat in zijn fantasieën

ook de sexueele kwesties mede betrokken zijn geweest.

W e zijn nu wel zoo ver, dat we o.i. op goeden grond kunnen

zeggen, dat er van een werkelijk paedagogische beïnvloeding in

Calvinistischen zin geen sprake is geweest. Met het eigenlijke

levende Calvinisme is J e a n J a c q u e s nimmer in aanraking

geweest op zulk een wijze, dat we kunnen verwachten in zijn later

leven reminiscenzen daaraan te vinden.

Dat R o u s s e a u theoretisch nimmer het Calvinisme aanvaard-

de, dat hij zelfs in oppositie was tegen de levensbeschouwing van

het Calvinisme, blijkt uit zijn werk duidelijk. Maar men mag ook

niet verwachten, dat door zijn opvoeding er toch altijd nog ver-

borgen Calvinistische tendenzen zijn.

Wat dus bij R o u s s e a u op den klank af herinnert aan het

Calvinisme, zal in wezen niet uit eenige innerlijke samenstemming

van R o u s s e a u met het Calvinisme moeten worden verklaard.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen