Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 222

Roasseau en het Calvinisme 210

In zijn „Guide historique et pittoresque de l'étranger è Geneve" i ) ,

zegt h i j : „Rousseau a la fois francais et genevois, fut un produit

aussi logique que contradictoire de l'esprit calviniste, qu'il ne ccssa

de combattre en Ie manifestant en de manifester en Ie combattant,

soit en religion, soit en morale, soit en politique" 2),

H . v o n S c h u b e r t betoogt in zijn rede ter gelegenheid van

het Calvijnjubileum 3), dat R o u s s e a u toch „das alte Huge-

notenblut verrate", omdat hij in het „contrat social" de religie als

noodwendigen grondslag voor de sociale en politieke eenheid stelt,

en omdat hij, voor het niet houden van de ,,religion civile" ver-

banning, en op ontkenning van die rehgie de doodstraf zet. Zoo

wordt betoogd, dat R o u s s e a u dicht stond bij C a 1 vij n, „die

S e r v e t verbrandde"! *)

Ook van de zijde van het fransche protestantisme heeft men méér

dan eens gepoogd, het te doen voorkomen alsof dit protestantisme

met zijn eerbied voor R o u s s e a u toch eigenlijk zóó het calvinis-

me vertegenwoordigde. In 1903 poneerde M é a l y voor de

Parijsche protestantsche theologische faculteit hierover nog eenige

stellingen 5).

Nu ontbreekt het ook niet aan tegenspraak. Meer dan eens werd

betoogd, dat het niet aangaat om de theoriën van R o u s s e a u uit

het Calvinisme te willen afleiden. Zoo bijvoorbeeld niemand minder

dan T r o e l t s c h in zijn „Soziallehren der christlichen Kirchen

und Gruppen". Letterlijk schrijft hij : „Das Naturrecht der Zeit

nach Grotius entfernt sich noch weiter von den Calvinistischen

Grundlagen. Rousseau vor allem, von dem Gierke treffend sagt, dasz

er den Herrschaftsvertrag in den Gesellschaftsvertrag zurückge-

schlungen hat (Alth. 91 f.), hat eben damit jedes historische Recht

vernichtet und das Ideal kleiner federativer Republiken mit

Wahrung der ursprünglichen Freiheit und Gleichheit durch die

Begründung aller Gesetzgebung auf die Urversammlung aufgestellt,

was den Schweizer Republiken entsprechen mag, aber mit dem

*) Geneve (z. j.).

'^) a. w. pag. 7.

3) Tubingen, 1909.

*) a. w. pag. 32 en 43.

5) In „Les publicistes de la Reforme" (1903).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen