Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 195

183 Het nominalisme van Zeno den Stoïcijn

met groote intensiteit op den handel wierpen voor welken de

expeditie van Alexander zulke rijke perspectieven in 't oosten

had geopend. Geen wonder dat de actieve wereldburger, die

toch óók autocraat wilde zijn, het oeconomisch leven danig ging

overschatten en, wanneer men 't hém vroeg, voor de overheid

geen hooger taak kende dan de beveiliging — en wanneer 't,

gelijk in Egypte, niet anders kon, de leiding — van het handels-

verkeer.

In dezen tijd nu treden de eerste Stoici op. Z e zijn menschen,

in wier leven het leggen van de oeconomische basis heel wat

meer inspanning vereischte dan bij P l a t o en A r i s t o t e l e s :

Z c n o van Kition stamde uit een koopmansgeslacht en dreef zelf

zeehandel, K l e a n t h e s van Assos was eerst worstelaar en ver-

diende later z'n brood als waterdrager en broodkneder. Daarom,

wijl hun leven andere vragen stelde, werd hun wijsbegeerte een

andere dan die hunner voorgangers. Ook zij immers bezinnen

zich op 't leven van hun tijd, in welken 't oorlogsrumoer niet van

de lucht is: als in de dagen van H e r a c l i t u s smeedde weer het

krijgsvuur in enkele weken een nieuwen staat, om hem reeds kort

daarna in een anderen in te smelten. Vol afkeer verwerpen ze

het leven van de Epicureeërs, met medelijden beschouwen ze den

zakenman die dag en nacht een nieuwe verstoring van z'n werk

ducht. En zoeken, ten slotte — wijl heidenen — nergens meer

een toevlucht vindend, de uitkomst bij zichzelf.

6. Een korte herinnering aan den bekenden ontwikkelingsgang

van Z e n o moge hier ter inleiding volstaan. Hij werd ± 336 te

Kition, in 't zuidoosten van Cyprus, geboren. Handelsman, evenals z'n

vader, zag hij zich ± 3 1 5 door een schipbreuk gedwongen langeren

tijd te Athene te vertoeven. Daar vielen hem de geschriften van

X e n o p h o n en P l a t o over S o c r a t e s in handen. Meer dan

door de reaUstische Academie en Peripatos werd hij door de

klein-Socratische richtingen aangetrokken. Aanvankelijk stonden de

practische problemen bij hem op den voorgrond: vandaar dat hij was

aangewezen op de Cyrenaeïci of Cynici, die het geluk respectievelijk

in genot en deugd zochten. Terwijl nu E p i c u r u s voor de Cyre-

naeici had gekozen, sloot Z e n o zich bij den Cynicus C r a t e s

aan. Doch de zuiver practische probleemstelling van dezen ver-

mocht hem op den duur niet te boeien. Nu bestonden er naast

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen