Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 51

DE UITZETTING VAN

MR. WILLEM BILDERDIJK

A. GOSLINGA

B i l d e r d i j k ' s „uitzetting", gehjk hij zelf zijn verbanning

genoemd heeft, is herhaaldelijk beschreven ; zoo b.v. door Dr.

K o 11 e w ij n in zijn bekende biographie, deel I, p. 220—224. W e

zijn zoo vrij daarheen te verwijzen. Het is niet het beloop der

gebeurtenissen, waaromtrent we eenige opmerkingen wenschen te

maken, maar de beoordeeling daarvan.

Reeds bij zijn leven was die zeer verschillend. W a s hij volgens

J e r o n i m o d e V r i e s „zoo ondankbaar, in de eerste hitte

eener staatsomwenteling, uit zijn vaderland geweerd" i ) , volgens

andere begunstigers „een soort van Held, die een opgeworpen ge-

zag uit overmoed trotste" 2), er waren er ook, die hem afschilderden

,,als een onverstandige(n) woelgeest, die zich uit louter wrevel ver-

zettede" 2), en hem zelfs verweten de eer van het martelaarschap

gezocht te hebben 3).

Ook na zijn dood liepen de oordeelvellingen zeer uiteen.

T y d e m a n heeft in zijn aanteekeningen bij B i 1 d e r d ij k ' s

Geschiedenis des Vaderlands hem verregaande onvoorzichtigheid

ten laste gelegd :

Het is niet te ontkennen, dat zijn geleerd uitgewerkt adres, aan eene

vergadering van meest ongeleerde personen, den schijn van persiflage

hebben kon. Of hij die bedoeld hebbe, zou ik niet durven zeggen ; doch

van verregaande onvoorzichtigheid, om zich aldus op den voorgrond te

stellen — daar hij weten kon, hoezeer hij vóór 1787 den feilen haat der

^) Vaderlandsche Letteroefeningen, 1805, p. 276—277; cf. Brieven van

Bllderdijk, II, p. XVII. Veel krasser dan J e r o n i m o d e V r i e s heeft

W i s e 1 i u s zich uitgelaten toen hij B.'s verbanning een „gruweldaad" noemde

(P. v a n L i m b u r g B r o u w e r . Het Leven van Mr. S. I. Wiselius, p. 215,

noot 1).

*) Voorbericht bij „Echte Stukken betreffende de uitzetting van Mr. Willem

Bilderdijk".

») Briev«i van Bilderdijk, II, p. 54.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen