Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 191

179 Het nominalisme van Zeno den Stoïcijn

maar al te duidelijk uiterst gewrongen bleek. Zoo stond men niet

weinig verlegen nu deze teksten zich, thans gesteund door andere,

tegen zulk een exegese bleken te verzetten.

Men moge deze houding van sommige auteurs — tegen welke

de voorzichtigheid van anderen, o.a. L i e v e g o e d ' ) , gunstig afsteekt

'— tegelijk begrijpen en afkeuren, toch vergete men niet, dat ook

thans de directe bronnen niet ruimer vloeien dan voorheen. Een

reconstructie, zij 't ook op betere gronden, blijft dus noodzakelijk.

In dit verband nu komt aan detailstudies als van B r é h i e r over

de attributen^) en van S a n d b a c h ^) over een onderdeel der

kentheorie ongetwijfeld groote beteekenis toe. Inmiddels — het

blijft noodzakelijk de groote lijnen te zien en aan het detail z'n

bescheiden plaats in het geheel toe te wijzen. De oude Stoa is nu

eenmaal niet te verstaan zonder dat men acht geeft op haar

strijd tegen het realisme van P l a t o en A r i s t o t e l e s en op haar

overeenstemming met en afwijking van het Epicureïsme. Rekening

te houden o.a. met de resultaten verkregen door het nieuwere onder-

zoek van de twee voornaamste tegenstanders en hun theorie inzake

de „universalia" blijft eerste gebiedende eisch, wil men niet de

kans loopen de beteekenis van bepaalde onderdeelen te over-

schatten en daardoor de verhoudingen uit het oog te verliezen.

Doch ook op den invloed van E p i c u r u s dient gelet: deze was

niet alleen ouder dan de eerste leider der Stoa, maar ook stelde

hij op vroeger leeftijd dan deze belang in philosophische quaesties,

terwijl hij ook z'n school eerder stichtte dan Z e n o . En eindelijk:

ook de scepsis van P y r r h o gaat aan de Stoa vooraf en mag

dus als antithetisch bepalende factor niet veronachtzaamd.

In dezen geest moge hier dan een reconstructie gewaagd.

Daarbij beperk ik me hoofdzakelijk tot het begin. En dat nog

niet zoozeer om het bestek waaraan dit artikel gehouden is, als

wel om den methodischen eisch, die vergt dat men eerst vaststelle,

wat er reeds bij den aanvang was, wijl men alleen zóó kan nagaan,

wat later veranderde.

') A. A. W . M. L i e v e g o e d , Eenige termen der stoïsche kennisleer bij Mar-

cus Aurelius Antoninus, A'dam, H. J. Paris, 1924.

2) É m i l e B r é h i e r , La theorie des incorporels dans l'ancien stoïcisme, Paris,

J. Vrin, 1928 (voortaan geciteerd als B r é h i e r II).

') F . H. S a n d b a c h, -iswoia and jipóX)ji(;(s in the Stoic theory of knowledge,

artikel in The Classical Quarterly, XXIV (1930), 1, pg. 4 4 - 5 1 .

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen