Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 90

De eenheid der syntaxis 78

der verbinding onopzichtiger en zuiverder ten toon stellen. W a t is

het opzichtige in de verbinding S P ? Dit, dat daarin S en P, als

woorden niet slechts verschillend, maar, indien naamwoord en

werkwoord, uitersten in de rij der woordsoorten, tot eenheid samen-

gaan. Uiterste tegengestelden in grammatisch gedrag, het een ver-

buigbaar in naamvallen, het ander vervoegbaar, zoeken ze elkander

en verbinden zich. Deze verbinding heeft dan juist het opzichtige

van zich naar buiten toe te vertoonen. Behalve door den weer-

klank van enkel- en meervoud in het werkwoord is verder geen

overeenstemming tusschen naamwoord en zijn werkwoord uit-

wendig verneembaar: de eenheid der verbinding, die in de

beteekenis van S en P openbaar wordt, is door het voorkomen van

het verbondene ten uiterste gemaskeerd. Het eenige in dit voor-

komen, wat op de eenheid wijst, is de opeenvolging van de bestand-

deelen. Ook deze laat evenwel zekere maskeering toe, in meer ge-

compliceerde syntactische bouwsels, men denke aan den afstand

tusschen S en P in den Nederlandschen bijzin : die was.

Nu is een door het voorkomen gemaskeerde en op het inwendige

aangewezen eenheid in uitersten vorm een treffende illustratie van

de innerlijkheid van alle eenheid van beteekenis van het verbondene;

als kras geval daarvan is zij juist daarom niet een toonbeeld van

den grondvorm. Zij demonstreert wel, hoe tweespaltig het ver-

bondene, als men van zijn innerlijke eenheid afziet, zich soms kan

voordoen, hoe ver de ongelijksoortigheid der bestanddeelen kan

worden gedreven met behoud der eenheid. Bij doordrijven komt

het er uit te zien, alsof de eenheid van het verbondene de ongelijk-

soortigheid der bestanddeelen tot voorwaarde heeft. Dat dit niet

zoo is, ja dat wel verre van ongelijksoortigheid, niet eens ongelijk-

heid binnen éénheid van soort van het verbondene voorwaarde is

voor twee-cenheid, kan het type S P niet illustreeren, zoolang S en P

verschillende woorden zijn en ook naar grammatisch gedrag tot

verschillende woordklassen behooren.

Tweeërlei vereenvoudiging kan de verbinding S P ondergaan,

waarna ze, ontdaan van haar opzichtigheid, den grondvorm in

zuiverder gedaante te zien geeft. De eerste is, bij S een P te zoeken,

die aan S gelijk is op het verschil van subject en praedicaat na :

re^en regent, rex regnat, (la) fleur fleurit. Niet alle subjecten of

praedicaten vinden voor dezen vorm wat bij hen past en waar bij

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen