Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 194

Het nominalisme van Zeno den Stoïcijn 182

volkomene (entelechie) leidt hun ontwikkeling tot het stadium van

den volkomen wasdom toe. Doch dan is deze „organische" vorm,

hoewel beheerschend, toch niet meer het algemeene en de hylè

niet meer het principium individuationis: zoowel 't beheerschende

als 't beheerschte is bijzonder en dus verbijzondering van het

vroegere, dat hij derhalve als 't algemeene beschouwt. Vanuit dit

standpunt, dat de actieve vorm wel het beheerschende doch niet

het algemeene is, valt ook licht op z'n theorie omtrent de onster-

felijkheid, die latcren, als A l e x a n d e r v a n A p h r o d i s i a s en

T h e m i s t i o s , zooveel moeite bereidde: ze komt z. i. wel toe aan

individuen, doch slechts voor zoover ze de anderen beheerschen en

sterren zijn op 't gebied der staatkunde en der wetenschap. Deze

opvatting bepaalt ook de verhoudingen in z'n school, waar hij

niet als P l a t o , vooral in 't begin, debatteert, maar als een vor-

stelijke geest, een nous poièticos, het werk organiseert van z'n

leerlingen, die onder deze leiding hun wetenschappelijken aanleg

ontwikkelen tot vaardigheid. En wetenschap is hier het doorlóópen

van de kennislijn, die eerst van de vele bijzonderen tot het hun

gemeene voert, van het voor-ons eerdere tot het in-feite vroegere,

om daarna, ter controle, óm te buigen in de afleiding van de

bijzonderen uit het algemeene.

5. Doch deze theorie, die aanvankelijk zoo goed paste op de

Macedonische toestanden, bevredigde de meeste Grieken aller-

minst : eerst hadden ook zij wel in dergelijke verhoudingen geleefd,

maar door handel en kosmopolitisme hadden ze vooral in de

steden reeds lang de volkseenheid verspeeld: daarom ook had

P l a t o haar niet ontwaard. En ook in Macedonië en elders wijzig-

den zich de toestanden snel: Alexander was na de beëindiging van

den Perzischen oorlog voor eigen belangen op 't pad gegaan,

en had bij z'n dood het wereldrijk nagelaten aan elkaar voort-

durend bestrijdende generaals; hun huurlegers hielden uitgestrekte

gebieden bezet, wier telkens gewijzigde grenzen maar al te duide-

lijk territoriaalstaten afpaalden, wier door intrigues verdeelde

bevolking den vorst vreemd was en dit goeddeels ook bleef. Bij

deze onzekerheid scheen slechts nog dat momenteel veilig wat men

bij zich droeg, en meer dan activiteit, verstand en liefst spoedig

te verteren geld was dat volgens de meesten niet. Het waren nog

vaak de besten, die zich, van allen invloed op staatszaken beroofd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen