Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 303

291 Psychosen bij debilitas mentis

verschijnselen, zooals die zich openbaren in bewegingsdrang.

stereotype houdingen, spanningen, katalepsie, echopraxie, negati-

visme en paralogie sterk naar voren treden. Dit is geheel in over-

eenstemming met de psychopathologie van de ohgophrenie en met

de algemeen-psychologische ervaring omtrent het primitieve leven :

op een lager of meer primitief intelligentieniveau wordt de autoch-

thone bewegingsdrang minder geremd. En zoo vinden we bij alle

vormen van zwakzinnigheid stereotypieën, die, in overeenstemming

met den geringen graad van ontwikkeling, dikwijls elementair en

monotoom zijn. Z e komen overeen met allerlei gewoonten bij ge-

zonden (slingeren met de beenen, duimen draaien, e.d.) als uiting

van hun niet beheerschten bewegingsdrang. Bij kinderen vinden we

dergelijke stereotypieën als bommen en wiegelen vaak sterk uitge-

sproken. Bij zware oligophrenen komen ze zeer frequent voor, ook

buiten de psychotische toestanden ; P 1 a s k u d a vindt ze bij

idioten in 60 %. Deze eigenaardige motorische verschijnselen

vinden we in de psychose terug ; en waar we in den affectieven

toestand en katathyme waanvorming reeds een uiting zagen van de

debiliteit zelf, daar behoeft het niet te bevreemden, dat deze psycho-

motore stoornissen bij de oligophrene krankzinnigheid nog sterker

naar voren komen. Soms gelijken ze op tics, soms zelfs op echte

schizophrenie-symptomen, alsof de motoriek geheel aan de heer-

schappij van den persoon zelf is onttrokken.

Maar naast de pathogenese uit den ongeremden monotonen be-

wegingsdrang bij oligophrenen kunnen we het op den voorgrond

treden van psychomotore verschijnselen ook verstaan uit de be-

levingsstructuur op een meer primitief intelligentieniveau. Psycho-

logische studies aan kinderen, primitieven of ook aan volwassenen,

bij wie een desintegratie van het psychische leven is opgetreden,

leeren, dat handeling èn waarneming, beleving en psychomotorische

actie een oorspronkelijk structureele éénheid vormen ; het kind leeft

in de actie, antwoordt op onze vraag met een handeling, de

primitieve mensch neemt handelend waar, denkt in zijn psycho-

motoriek. Bij een voortschrijdende ontwikkeling is één der voor-

naamste kenmerken de differentiatie der verschillende sferen : de

mogelijkheid van het niet-aanschouwelijk denken, het spreken

zonder grove lichaamsbewegingen, de gemoedsbeweging zonder

somatische begeleid-verschijnselen, Daarentegen is de ongedifferen-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen