Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 119

107 Werkwoord -\- werkwoord

Het is te verwachten, dat de algemeene verhouding tusschcn de

beteekenissen der bestanddeelen van een verbinding ook hier weer

in een bepaald geval omspringt: bestendige vastlegging daar-

van aan een bepaalden, niet omkeerbaren zin met uitsluiting van

zijn omgekeerde zou den oorsprong der verbinding verbergen.

In cmpirischen zin bij vergissing, door een fout treedt het gelijke

recht der beide mogelijkheden naar voren, wanneer de vaste voor-

keur voor een der twee in een bepaald geval weerstreefd wordt.

K ü h n e r 1) uit zich over zulk een omkeering ter zake van het

deelwoord als het afhankelijke van het vervoegde werkwoord aldus :

„Hoewel de Grieken in de scheiding van hoofdhandeling en bege-

leidende omstandigheden doorgaans door een zeer zeker gevoel 2;

geleid werden, zoo ontbreken toch de plaatsen niet, waar de ver-

houding precies omgekeerd is, zoodat het eigenlijke praedicaat van

den zin als bijkomstig moment wordt opgevat en uitgedrukt door het

deelwoord, terwijl het bijkomstige moment als de hoofdhandeling

wordt aangezien en dan door het verbum finitum uitgedrukt."

K. citeert Soph. Tr. 883 : nms e/nrjaaio | ngós êavdrco êdvarov \

Awaaaa fióva;

Hier dus het pendant van wat bij substantieven de van-

verbinding soms overkomt. K ü h n e r voegt na vermelding der

omkeering toe : „Soms hangt het eigenlijk alleen van de wille-

keur van den schrijver af, welk begrip hij als hoofd- en welk hij als

nevenbegrip wil beschouwen." K. verwijst daarbij naar kavdvEiy,

<p'dveiv enz., die evengoed als deelwoord als als verbum finitum

voorkomen.

De keus van het afhankelijke en het zelfstandige in een werk-

woordelijke twee-eenheid is, behalve document der grondige ge-

lijkheid van wat als afhankelijk en wat als beheerschend gedacht

moet worden, ook van belang voor de zakelijke verhouding der

bestanddeelen, afgezien van hun labiele neigen naar de eene of de

andere constructie. Hier helpen de equivalenten in verschillende

talen aan relativeerende verruiming van de vraag, wat in een twee-

eenheid als gedachte het afhankelijke en het beheerschende is.

Grieksch :Xavdv(D noiv= ned. „letterlijk" : ik ontga doende. Dit

1) a.w. II. 2, 2, p. 490.

*) Cursiveering van schr. dez.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen