Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 100

De eenheid der syntaxis 88

zij bevordert de kennis van de eigen taal, juist in zooverre het voor

het begrijpen noodige vertalen het niet-gangbare aan den dag

brengt, dat toch begrijpelijk is. Het niet-gangbare begrijpelijke doet

de mogelijkheden der eigen taal beseffen, zonder dat de gewoonte

die begrenst; het bevrijdt de eigen taal uit de omklemming der

gewoonte, die de sprekenden zoolang voor al het mogelijke houden,

als zij niet weten, dat deze bepaalde vormen der eigen taal nog

anders optreden, in de vreemde taal, die eveneens taal is. Voor-

zoover de vreemde taal de eigene wordt, openbaart zij wat de eigen

taal is. Hoe dit andere, dat hetzelfde beteekent, er uit ziet, blijkt bij

projectie van het vreemde in het overeenkomstige eigene. W o r d t nu

dit andere voorzoover dat kan — en het kan tot op het verschil in

klank na — in de eigen taal overgebracht, zoo verruimt deze zich,

de grens van het gangbare en het ongewone te niet doende, tot het

bezit der twee talen. Op dien weg voortgaande kan zich de enkele

taal verruimen tot spiegelbeeld van alle andere. Daartoe neemt zij

al het ongewone, waarop wie ze spreken uit zichzelf niet komen,

over als mogelijke uitdrukking voor iets wat reeds daarom kan,

omdat het in eenige andere taal gangbaar is. In deze richting

bereikt de enkele taal universaliteit, dat is, zij bouwt uit zichzelf

naar het model van alle andere alles wat in menschelijke talen aan

vormen is gerealiseerd ; zelfs overschrijdt zij in beginsel de grenzen,

van het gerealiseerde: zij bouwt ook modellen van niet-gereali-

seerde vormen.

Bij verruiming door vergelijking binnen de eigen taal blijkt aan

elk bestanddeel van de eene taal in de andere een ander bestanddeel

te beantwoorden. Woorden afzonderlijk hebben in de andere taal

woorden afzonderlijk tot equivalent en alle equivalenten van het-

zelfde zijn verwisselbaar; de binding aan een bepaalde taal is

opgeheven.

Twee talen, samen beschouwd en waarin wat equivalent is ver-

wisseld wordt, leveren een concreter beeld van de taal, dan één taal

waarin een woord voor iets geen equivalent heeft en als het abso-

lute geldt; alle talen, samen genomen en bezien vanuit de eenheid

van het verwisselbare, leveren het — onbereikbare — beeld van

de volle, concrete eenheid der taal. In zekere taal afzonderlijk be-

staat voor zeker iets een bepaald woord en uitsluitend dat woord.

Dit is in andere talen afzonderlijk telkens ook weer het geval; dat-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen