Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 72

De Uitzetting van Mr. Willem Bilderdijk 60

Toch was hij dat niet i ) . Hij was integendeel, gelijk ook K1 u y v e r

wel ingezien heeft 2), een geloovig man.

Het zou daarom des te erger zijn, zoo hij inderdaad het feit, dat

van hem een eed gevergd werd, aangegrepen had om zijn vrouw

en zijn schuldeischers te ontloopen. Men zou hem dan niet maar

berekening, maar duivelsche berekening ten laste moeten leggen.

Wij zijn er verre vandaan dat aan te durven. Natuurlijk is het niet

volstrekt onmogelijk, dat de gedachte, dat de indiening van het

adres op eenigerlei wijze verandering zou kunnen brengen in zijn

huiselijke en finantieele omstandigheden hem een oogenblik door den

geest heeft geflitst — het tegendeel is althans volslagen onbewijs-

baar —, maar dat aan het adres en al wat er mee samenhangt het

welbewuste opzet ten grondslag gelegen heeft om de uitzetting te

bewerkstelligen, lijkt ons, op grond van de bekende feiten, onhoud-

baar. W e l kan men, zich daarvan losmakend, meenen langs den weg

der Einfühlung in het diepst van B i 1 d e r d ij k's persoonlijkheid

door te dringen, maar men loopt dan het groote gevaar genoegen te

nemen met een simplistische verklaring, die in het minst niet bevre-

digt. Zoo is de B i 1 d e r d ij k, zooals K o 11 e w ij n hem bij de

uitzetting teekent, al wiens doen en laten in elkaar sluit als de

stukken van een legkaart, niets minder dan een schurk.

Men hoede er zich voor hem van den weeromstuit tot een heilige

te maken. Hij was een man met groote gebreken. Met name tegen-

over zijn eerste vrouw heeft hij zich ernstig misdragen. Het is ge-

woonweg schandelijk, hoe hij, toen hij eenmaal bigamie had ge-

pleegd, verscheiden jaren gelogen en bedrogen heeft. Maar ook

geloovigen kunnen in zware zonden vallen. Ook mag men B i 1 d e r-

d ij k in 1795 niet beoordeelen naar hetgeen hij later gedaan heeft.

Dat wil niet zeggen, dat men daarom alles wat hij in 1795 heeft

gezegd of geschreven voor de volle 100 % zou behoeven te aan-

vaarden. Er schuilt ongetwijfeld waarheid in, als Prof. K a 1 f f

spreekt van het ,,maskeradecostuum", dat hij draagt in den Treur-

zang Ibn Doreid3), of als Prof. P r i n s e n van hem zegt:

„prachtig poseert hij als ongelukkig slachtoffer"*). Mits men hier-

1) Brieven II, p. 65—67; Dichtwerken, XV, p. 111.

2) Verspreide opstellen, p. 227.

^) Geschiedenis der Letterkunde, VI, p. 202.

*) Handboek», p. 536.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen