Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 256

De structuur der rechtsbeginselen en de methode 244

Zoo overwint de Calvinistische rechtsbeschouwing principieel het

eeuwenoude dualisme tusschen natuurrecht en positief recht, dat in

wezen van idealistisch­metaphysischen huize is.

* *

*

De ware matericele rechtsbeginselen zij n niet door logische deduc­

tie uit een abstract principe te winnen, doch zij n uitermate gediffe­

rentieerd naar de structuur van den rechtskring zelf en slechts aan

het levensverband van dien rechtskring te ontdekken.

De rechtsorde is maar niet een logisch eenerlei, maar is, om te

beginnen, gedifferentieerd in tallooze verbands­ en maatschaps­

structuren.

Het onderscheid tusschen rechtsverband (gemeenschap) en

rechtsmaatschap is kosmisch gefundeerd in den socialen wetskring

van omgang en verkeer, die door eigen normen van fatsoen, beleefd­

heid, gezelligheid, tact, mode, spel etc. etc. wordt gereguleerd.

Het rechtsverband of de rechtsgemeenschap integreert de rechts­

subjecten tot een nieuwe boven­individueele eenheid.

Inhaerent is aan het rechtsverband de gezagsfunctie en de sotidei-

riteit zij ner leden i ) .

De rechtsmaatschap daarentegen laat de individueele rechtssub­

jecten in nevensschikking naast elkander staan, heft ze niet op tot

een boven­individueele eenheid, kent daarom ook geen gezag van

het eene rechtssubject over het andere.

Rechtsverbanden en rechtsmaatschapsverhoudingen staan niet los

van elkander, doch zij n in de kosmische structuur van den rechts­

kring ten nauwste met elkander verweven. Het rechtsverband neemt

zelf deel aan het maatschapsverkecr en de maatschapsleden hebben

ook verbandsfuncties in de onderscheiden rechtsverbanden.

Zoo blij ven ook tusschen de leden van een rechtsverband rechts­

maatschapsbetrekkingen voortduren. Het privaatrechtelij k arbeids­

verband b.v. vertoont naar zij n interne zin­structuur ongetwij feld

'*) Zie J o h a n n e s A l t h u s i u s Politica (Groningen 1610) cap. 1:

„Communis et perpetua lex est, ut in quavis consociatione et symbiosis specie sint

quidam imperantes, praestites, praepositi, praefecti seu superiores : quidam vero

obsequentes, seu inferiores."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen