Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 196

Het nominalisme van Zeno den Stoïcijn 184

de genoemde nog twee anderen klein-Socratische richtingen die

meer theoretisch ingesteld waren en onderling niet veel verschilden.

Zij zochten het rustpunt, het soliede en dichte, den grond voor

't deugen (de aretè) van den mensch in z'n denken, en wel zonder

daarbij met P l a t o de aanwezigheid van een synthese in de vak-

wetenschappelijke kennis te zien. Toen nu S t i 1 p o, de toenmalige

leider van één dezer scholen, n.1. de Megarische, zij ncrzijds behoefte

gevoelde aan een meer practische instelling en deze bij de Cynici

zocht, sloeg hij de brug die Z e n o , aan de andere zijde staande,

waarschijnlijk reeds had begeerd. Vandaar dat laatstgenoemde, een-

maal naar S t i l p o overgegaan, zich aan dezen hield, en de pogingen

van C r a t e s den vroegeren leerling opnieuw aan zich te verbinden,

faalden. Eerst nü was Z e n o in staat met eenige kennis van zaken

aandacht te wijden aan het onderricht, dat toentertijd in de Academie

werd gegeven. Daar doceerde in de eerste plaats X e n o c r a t e s ,

die P l a t o ' s scherpe scheiding tusschen weten en waarneming ver-

wierp, tusschen beide niet anders dan een quantitatief verschil aan-

vaardde en zelfs in de voorstelling een mengsel van waarheid en

onwaarheid zag. Tevens stelde hij, in den geest van A r i s t o t e l e s ,

de Platonische dualiteit actief-passief gelijk aan het verschil tusschen

de twee leden die P l a t o binnen het passieve had onderscheiden:

de ééne goddelijke vorm werd zelf actief. In het practische stemde

X e n o c r a t e s met P o l e m o n overeen, die het geluksideaal be-

reikbaar achtte door een leven overeenkomstig de natuur, zóó,

dat deugd en genieting daarin harmonisch verbonden waren.

Werpen we, na een oogenblik op Z e n o ' s leermeesters gelet

te hebben, thans een eersten blik op z'n geschriften, dan blijkt

uit de lijst zijner werken bij D i o g e n e s L a ë r t i u s , dat hij zich —

gelijk z'n ontwikkelingsgang reeds deed vermoeden — bewogen

heeft op heel het door de Stoa bestreken gebied. Zelf reeds

spreekt hij van „physica" „ethica" en „logica". Intusschen vergcte

men niet, dat deze termen goeddeels een andere beteekenis hebben

verkregen en 't bedoelde beter wordt benaderd met de woorden

„physis-leer", „moraal" en „dialectiek". De kentheorie is bij Zeno

gebouwd op de onderlinge verbinding van de twee eerste deelen

van het systeem en behoort niet bij het derde. Wijl ze zeer be-

langrijk is, behandel ik haar afzonderlijk.

7. In de physisleer stemmen realisten en nominalisten in zooverre

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen