Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 198

Het nominalisme van Zeno den Stoïcijn 186

kunnen maken van het organisme. W i e dit uit het oog verliest

loopt gevaar het verschil tusschen beide te overschatten en, heel

het systeem van uit psychologisch standpunt beziende, het „materia­

listisch" te noemen. Geheel ten onrechte, want dit „lichaam" gaat

bij Z e n o aan de onderscheiding van alle elementen v o o r a f ' ) :

het is niet zwaar ^) en de daaruit gevormde lichamen doordringen

elkaar ^).

Dit lichamelijke wereldvuur verkeert vdortdurend in een proces,

waarbij het actieve het onwerkzame materiaal doet voortschrijden

van den éénen homogenen vurigen toestand of wereldbrand

(èxnvQcóats) *) naar den volgenden, waarna de geschiedenis der

afgeloopen periode zich herhaalt ^). Binnen zulk een periode is

het vuur eerst constructief (texvixóv), later in tegengestelde rich­

ting (aT e^vor) ^) werkzaam.

Nu zal wie de geschiedenis der Stoa wil beschrijven in de con­

structieve w erkzaamheid van het wereldvuur vierderlei dienen

te onderscheiden, nl.

Ie. de transformatie van het hoogere element in het telkens lagere;

2e. de w ijziging van de aldus ontstane elementen met behulp

van welke men bedoelt het aan­elkaar­aangepast­zijn van deze ele­

menten in hetzelfde ding te verklaren;

3e. de menging van deze elementen; en

4e. de divergentie of individualiseering van de dingen.

De fragmenten die speciaal over Z e n o handelen mogen nu

wel niet op al deze punten diep ingaan, de onderscheidingen

zelf zijn aanwezig. In hoofdzaak komt z'n theorie omtrent de

constructieve werkzaamheid van het wereldvuur hierop neer:

Er zijn vier'') elementen {atoixeZa) — nl. vuur (hét element) *),

lucht, water en aarde — die de goddelijke heimarmenè') in

') N. Lossky, T he Metaphysics of the Stoics, artikel In Journal of philoso­

phical Studies, IV (1929), pg. 481—489.

2) S. V. F., I, 27, 31.

3) S. V. F., I, 28, 31.

4) S. V. F . , I, 27, 15.

5) S. V. F . , I, 32, 19.

«) S. V. F., I, 34. 24.

^) S. V. F . , I, 24, 12 en 16.

8) S. V. F . . I, 27, 11.

9) S. V. F., I, 28, 28.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen