Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 122

De eenheid der syntaxis 110

ledige, aan den waren inhoud der grondvormen rakelings voorbij'

gaat zonder ze te herkennen.

C. Figure etymologica.

In het reliefminnend Grieksch vraagt nu nog een type van twce-

eenheid als praedicaat en object de aandacht. Het werkwoordelijk

bestanddeel een er twee-eenheid bepaalt zichzelf nader met het

object. Dit wordt doorgaans als een tweede afhankelijke naast het

subject opgevat, waarbij eenzijdig het werkwoord als het beheer-

schende wordt voorgesteld. Een grammatisch object zoekt echter

evenzeer zijn werkwoordelijk complement als een praedicaat zijn

object als aanvulling verlangt. Ook hier heeft de opzichtige verbin-

ding empirischen voorrang: het object als het gezochte schijnt niet

in het praedicaat reeds zich te mogen bevinden, evenmin als het

praedicaat scheen zich reeds in het subject te mogen bevinden. En

ook hier geldt anderzijds, dat het object slechts object van dat prae^

dicaat kan zijn, waarmee het reeds één was. evenals het subject

slechts dat praedicaat aan zich laat toevoegen, dat reeds daarin

besloten lag. In de meerderheid der voorkomende gevallen blijft,

ondanks die grondige eenheid van subject en praedicaat, praedicaat

en object steeds het ecne het als onvolledig besefte, dat benieuwd-

heid wekt naar het andere, dat dus met het eerste nog niet schijnt

geweten te kunnen worden. Deze benieuwdheid wordt bevredigd in

de constructie: S P O, waarin S, P en O niet alleen in grammatische

functie, maar ook verder uitwendig, als woorden, bij voorkeur ver-

schillend zijn. Zooals S P den stilleren vorm S S tot grond heeft, zoo

P O den strakkeren vorm P P. Hoewel de grondvorm niet zelf een

ovcrheerschend empirisch verschijnsel kan zijn, zoo doet hij zich

toch ook voor als figara etymologica, vgl. Grieksch: judx^jv

fidxeaai; vlxrjv vwav. Als minder opzichtige constructie den indruk

makend van een vervallen vorm der bontere verbinding P O met het

dubbele onderscheid van grammatische categorie en woord, is deze

vorm dichter bij den oorsprong der twee-eenheid dan zijn hem in

de schaduw stellende empirische soortgenooten van meer relief.

Opzichtig is hij door het ongewone van ontbrekend relief. Het type

S P P is overigens soortverwant van de typen S S en P P, gevallen

van tot herhaling verstrakte onderscheidenheden, verbonden in

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen