Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 204

Het nominalisme: van Zeno den Stoïcijn 192

aandeel, en dapper alle geweldpleging aan goed en lijf doorstaat.

Derhalve is niets in staat z'n immers innerlijke —' en daarom,

hoewel door 't wereldproces geheel gedetermineerde, toch „vrije" •—

activiteit te storen — de apatheia, die S t i 1 p o reeds predikte —.

W a n t kan de wijze de situatie niet meer aan, wil men hem dwingen

iets te doen tegen het door hem aanvaarde ideaal, dan neemt hij

liever vrijwillig van dit leven afscheid, dan zich aan deze majes-

teitsschennis te onderwerpen. — In het sociale leven stelt hij maar

weinig belang: de „goede" zijn allen vrienden van elkaar:') ze

helpen elkaar hun innerlijke moreele doelstelling te bereiken. Ook

het staatsieven — bij de realisten nagenoeg hét — komt er in

praktijk en theorie slecht bij hem af: hij noch z'n naaste leerlingen

begaven zich in staatsdienst of bevalen dezen anderen aan, ^) —

gelijk P l a t o zoo herhaaldelijk deed, '— en wat de theorie betreft

droomt hij slechts als een echt kind van een door oorlogen ver-

teerde eeuw van één wereldrijk, dat immers de politische analogie

van 't ééne leven in den éénen kosmos zou zijn. ^)

9. Met het gebied der kentheorie betreden we een terrein vol

voetangels en klemmen. De opvatting als zou in de oude Stoa

C h r y s i p p u s hier alleen de man zijn, valt, gezien de fragmenten,

moeilijk te handhaven. Immiddels is ook volgens het getuigenis

der ouden wél de systematische uitwerking aan dezen auteur te

danken; derhalve mogen we bij Z e n o nog niet een gesloten

geheel verwachten. Bij deze moeilijkheid voegt zich nog die der

interpretatie van een enkelen term. Willen we die vinden, dan

hebben we eerst te letten op de portee van heel dit onderdeel

van het systeem.

Realisten en nominalisten onder de Grieksche kentheoretici is

gemeen de beperking van de belangstelling tot de kennis omtrent

het beneden-analytische. Typisch voor de realisten is de over-

schatting van de wetenschap en de eenzijdige instelHng van deze

op den plastischen buitenkant der dingen, wat vanzelf meebrengt

dat ze scherp voorstelling en waarneming onderscheiden. Binnen

hun kring was er dan nog weer verschil over 't karakter der

wetenschap : volgens P l a t o was deze beperkt tot de wetenschap-

') S. V. F., I, 54, 8.

2) S. V . F . , I, 11, 28 en 62, 25: III, 174, 34.

3) S. V. F.. I, 61, I.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen