Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 173

161 De Leerschool van Lucretia Wilhelmina

zij is „Godgewijde Deugd", en schijnt beurtelings synoniem met

gerechtigheid^), vroomheid^), naastenliefde*); zij is de vrucht

van Geloof*). Een vast oordeel in elk bijzonder geval is zoo moei-

lijk, omdat de toch al veelgeschakeerde beteekenissen van dergelijke

abstracte woorden geleidelijk verschuiven, zonder dat de volgende

phase de vorige dadelijk of ooit verdringt. Worden ze mode-leus,

dan maakt het zeer groot onderscheid, of men met welbewust of

ondoordacht gebruik heeft te doen. Over woorden als deugd, god'

vrucht, geloovig, vroom, zou een belangwekkende semasiologische

studie zijn te schrijven, met een rijk materiaal uit de eeuwen na

de reformatie. Maar, hoezeer dan „de Deugd" bij L u c r e t i a

W i 1 h e 1 m i n a nog méér was dan de som der christelijke en

maatschappelijke deugden, waarin het begrip later uiteenviel, het

is toch ook bij haar een zwak, waaraan althans een kleine trek

van optimistisch rationalisme niet vreemd moet heeten. Er is toch

iets van een compromis, een begin van tweeslachtigheid, dat de

waardeering ook belemmert. En dit meer in Het Nut der Tegen-

spoeden dan in de andere besproken, kleinere gedichten, die in den

bundel volgen. W a n t die zijn meest lyriek, waarin de gevoels-

uitstorting overheerscht, terwijl het leerdicht uiteraard een sterk

redeneerend element bevat. Ons gevoel zoekt, en vindt ook, aan-

sluiting; ons verstand rekent na, en stuit op onregelmatigheden en

tekorten. Doorgaans is het andersom bij de didactiek, die, in spijt

van de eindelooze lijsten van B l a n k e n b u r g * ) , weinig oplevert

van hoog gehalte: zoo moeilijk is het genre, dat evenwichtig samen-

gaan eischt van wetenschap en kunst. De deskundige uiteenzetting

zal meestal geen genoegzame ruimte laten aan gevoel en verbeel-

ding; maar de verstandige L u c r e t i a W i 1 h e 1 m i n a was nog

te zeer vrouw om niet veeleer te zondigen tegen de eischen van

het goed geordende, logisch sluitende betoog. De vleugjes ,,rede"

en „wijsbegeerte" konden haar slechts verder van den weg brengen.

V a n M e r k e n ' s lyriek is beter en staat ons nader dan haar leer-

dicht, waarin de meest lyrische gedeelten ons weer het meest voldoen.

^) Zie z.w. 280: „de onbevlekte Deugd" is alleen in den hemel. Ook 45.

2) z.w. 32.

^) Z.w. Opdracht.

*) Z.w. 19. Vgl. nog boven blz. 17 en 29 van dit opstel.

B) S u l z e r , Theorie d. sch. Künste (uitgave 1792 vlgg.), II, 176—221.

W. B. 11

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen