Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 108

De eenheid der syntaxis 96

hangende is, toch bereikt reeds binnen die taal de regel zijn grens.

Reeds L o b e c k noemt in zijn Pathologiae sermonis graeci prolego-

mena (1843) als ,,mire et insolenter conformatum": èvdQonoQq)VQevs

= dvrjQ noQcpvqjsvg en dvÓQOxoyxvXevT'^g (Hesych). Het eerste zou

volgens den regel moeten beteekenen dvdgcöv noQcpvQévg, het

beteekent evenwel: Fischermann (vgl. Bauersmann, Leyermann).

In het latere Grieksch nemen deze voorbeelden toe en ook

hier blijkt, dat het bestendige in het semantisch verband der

bestanddeelen niet ligt in de taal zelf, maar begrensd wordt

door andere mogelijkheden, die achtereenvolgens door een taal of

gelijktijdig door meerdere talen verwerkelijkt kunnen worden. Dat

de regel voor de verhouding der samenstellende deelen kan omslaan

in zijn omkeering, is, onafhankelijk van het voorkomen van zulk

een omslaan, verstaanbaar vanuit de noodzakelijkheid, waarin de

samenstelling haar bestanddeelen klemt: deze moéten op elkander

volgen en voorafgaan. Met het verbinden van twee tot één in de

taal is de keus tusschen de verbindingen ab en ba gegeven en alleen

deze keus. Elke vaste beslissing, die tusschen voorafgaand en vol-

gend bestanddeel een algemeene verhouding opstelt, kiest daarmee

voor een mogelijkheid, die voor later de keus van haar tegendeel

openlaat. Als volgorde heeft de verbinding ab niets dwingends,

waardoor dit verband steeds als a van b omschreven zou moeten

worden; de omschrijving b van a is even mogelijk. De cenige voor-

keur voor een van beide omschrijvingen ligt in de beteekenis, waar -

toe de eenheid van twee, in samenstellingen verbonden, zich het eerst

leent. En deze kan zich tot beide opvattingen leenen, hetgeen de

onafhankelijkheid der interpretatie van eenige volgorde der bestand-

deelen bevestigt. Heeft een taal eenmaal gekozen voor a = a

van b, dan is in die taal voortaan ab steeds = a van b: een geval

waarin een ab = b van a moét beteekenen volgens de opvatting,

waartoe de eenheid van het verbondene zich uitsluitend leent,

stuit op de weerstanden van onjuistverklaring of onbegrijpelijkheid.

Maar deze weerstanden zelf zijn, voor zoover volgehouden, even

begrensd als de keus, waaraan de taal zich heeft vastgelegd, zonder

dat iets tegen de tegenovergestelde keus spreekt. Tevens ligt in

die weerstanden zekere vrijheid tegenover de door de taal gedane

keus, daar de weerstand tegen de omkeering het goed begrip van

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen