Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 193

181 Het nominalisme van Zeno den Stoïcijn

dit gevormde geheel interesseeren — de mathematici —. De wijs-

geeren eindelijk bestudeeren de afleiding van den bepaalden vorm,

in welken een concreet volksleven wordt gegoten, uit den oervorm,

den ideaalstaat. Z o o is deze ideeënleer, wel verre van uitsluitend

kentheoretisch, tegelijk politiek van aard.

3. A r i s t o t c l e s was jarenlang de leerling van P l a t o . Doch

niet in het kunstzinnig Athene, maar in het landelijke Macedonië

stond z'n wieg. Dat de natuurlijke dingen als cultureele dienden

beschouwd, dat ze zouden zijn ontstaan langs den tcchnischen

weg der ingieting van hun elementaire stof in den reeds los van

haar aanwezigen en eveneens passieven vorm, kon hij al vroeg

niet aanvaarden. Intusschen behoudt — al is 't principium indivi-

duationis dan ook z.i. niet de x^^Q'^' maar de stof — in deze eerste

periode de afleiding speciaal van de bijzondere v o r m e n als lagere

uit den algemeenen als hoogeren voor hem haar staatkundige waarde,

en 't vorstje op Cyprus, tot wien hij de vermaningen in z'n Protrep-

ticos richt, behoort zich dan ook z.i. door de bestudeering van

geometrie en philosophic verder tot z'n taak te bekwamen.

4. Doch bij deze theorie blijft A r i s t o t e l e s niet staan : na

P1 a t o's dood is hij in de gelegenheid twee opvattingen van politiek

met elkaar te vergelijken: te Assos verstrekken twee zijner mede-

leerlingen hun goedbedoelde adviezen aan Hermeias, die ze

ook hoog waardeert; maar de adviseurs blijven vreemdelingen.

Vooral te Pella, teruggekeerd in de hem zoo vertrouwde omgeving

van 't Macedonische hof, ziet hij eerst goed, hoc de door P l a t o

bij de sophistcn gemiste „deskundigheid" alleen wordt bereikt door

den inheemsche; zeker, de Macedonische erfkoning, naar oud-

japhetietische opvatting uit een god-verwant geslacht gesproten

en inzooverre van-buiten-af in den staat ingekomen, leeft aller-

minst met z'n ridders in communale verhouding, en toch, hoe

nauw is 't contact tusschen Filippus en z'n ouden stamadel! En

deze, op zijn beurt, beschouwt, hoewel heerschend, zich toch niet

als indamming van een te wantrouwen gistend volksleven. De

vraag naar 't ontstaan der dingen mocht A r i s t o t e l e s dan al

niet boeien, die naar hun ontwikkeling deed het des te meer, en

hier vindt hij het z.i. passende definitieve antwoord: de acti-

viteit die de ontwikkeling der dingen beheerscht ligt niet buiten

maar in de dingen ; de vorm zelf is actief. En dit hun inheemsche

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen