Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 93

81 Substantief + substantief

nutten zij echter de mogelijkheid van keuze om in verbondenheid

tegen elkander af te steken. Ontvangt 't eene substantief zijn naam-

val als noodzakelijke keus uit het voorhanden naamvalssysteem, dan

kiest het daarmee verbonden andere een anderen naamval, in het

Grieksch bij voorkeur den genitief. Deze genitief, die een zeer uit-

gebreid aantal substantiefverbindingen kenmerkt, is te moeilijker

met een vaste beteekenis omschrijf baar, naarmate menigte en ver-

scheidenheid der gevallen grooter zijn. Men kan hem noch uit'

sluitend als aanduiding van bezit, noch als objectivus, noch als een

der andere bekende soorten interpreteeren. Beurtelings het een en

het ander uitdrukkend, beteekent hij telkens iets anders en er is

geen omschrijving, die op alle voorkomende gevallen toepasselijk is,

dan die van : betrekking-aanduidend; maar deze zegt niets speci-

fieks meer over den genitivus: zij is een pleonasme voor verbinding,

die verbindt. Dat substantief en substantief, gehoorzamend aan de

wet der breking, zich verbindend onderscheid bewaren, wordt door

de verbinding via den genitief bevestigd. Uitzondering maakt hierop

zeker gebruik van Grieksche dichters, die ook daar, waar zakelijk

in de verbinding van substantieven de breking via den genitief ge-

boden schijnt, het toegevoegde substantief denzelfden naamval

geven als dat waarvan het in den genitief moest afhangen. Dit

gebruik kan als doortrekking van boven besproken verbindingen

van substantieven in gelijken naamval worden beschouwd, (type

aXoxog èkanoiva) van uit de logica van het proza gezien is het

echter een dichterlijke vrijheid, die zakelijke verhoudingen in de

taal gebroken, onadaequaat weergeeft. Van uit den grondvorm be-

zien is deze dichterlijke vrijheid evenwel van strengere logica,

dan die, welke uitsluitend twee-eenheden van verschillendsoortige

elementen erkent. De aanschouwing, waaraan dit dichterlijk ge-

bruik uitdrukking geeft, is dieper, dan die waarin de drang naar

relief in het gelijksoortige verbondene het wint. De dichterlijke aan-

schouwing ziet hier de verhouding van wat anders bepalend en

afhankelijk substantief heet, aan in een vorm, die nog niets anders

dan eenheid van twee is. Een afgeleide breking van dezen grond-

vorm is het, wanneer het tweede substantief als van, in, tot

het andere wordt gepreciseerd. De dichterlijke vrijheid is hier vrij-

making van de begrenzende preciseering, waarin prozaïsche taal de

grondverhouding uitdrukt en al preciseerend verbergt. De andere

W.B. 6

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen