Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 241

229 der rechtswetenschap in het licht der Wetsidee

De leer der wetsidee is op zich zelf de weerlegging van iedere

zich voor-oordeelsloos wanende wetenschappelijke theorie.

De petitio principii van het neutraliteitspostulaat is ook in een der

meest scherpzinnige wijsgeerige pleidooien, die in den jongsten tijd

voor de noodwendigheid van een onbevooroordeelde theorie gele-

verd zijn, nl. dat van H e i n r i c h R i c k e r t , met handen te

grijpen!

Volgens dezen wijsgeer moet de wijsbegeerte als theoretische

„Weltanschauungslehre" zich zelve van ieder verband met een

levens- en wereldbeschouwing vrij houden, om ter verschaffing van

wetenschappelijke klaarheid oyer de verschillende levens- en wereld-

beschouwingen zich alleen te richten naar de theoretische waar-

heidswaarde, die op straffe van een alle kennis ontbindend scepti-

cisme in haar gelding door niemand kan worden ontkend.

Intusschen is die theoretische waarde geenszins de eenige in het

„rijk der waarden". Naast haar hebben de andere waarden: de

zedelijke, aesthetische, religieuze, enz. gelijke gelding, al zijn ze niet

theoretisch bewijsbaar. De theoretische philosophic moet onbevoor-

oordeeld de mogelijke groepeeringen dezer waarden, die ieder een

eigen type van levens- en wereldbeschouwing vertegenwoordigen,

theoretisch onderzoeken, zonder zelf een keuze te doen. De keuze

blijft aan de autonome persoonlijkheid, die zich door het theoretisch

denken niet kan laten voorschrijven, welke levens- en wereldbe-

schouwing ze heeft te aanvaarden i ) .

De valstrik in dit betoog schuilt in het ansich stellen van de

theoretische waarheid. Alsof die theoretische waarheid niet gebon-

den ware in den organischen samenhang van onzen tijdelijken kos-

mos, en de materieele zin, dien men aan die waarheid toekent, niet

geheel afhankelijk ware van den kijk, dien men in zijn wetsidee op

dien samenhang heeft!

De uitspraak „De objectieve gelding der theoretische waarheid

is logisch bewijsbaar op een voor ieder dwingende wijze" 2) is alleen

onaantastbaar voorzoover ze niet meer dan een analytisch oordeel

wil zijn. Maar dit analytisch oordeel kan nooit meer bevatten dan

1) Zie R i c k e r t System der Philosophie I (1921) S. 24 Hg. in verband

met S. 407.

a) ta.p. S. 150.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen