Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 130

De eenheid der syntaxis 118

en stellen in die orde van zaken niet voor de verrassende tegen-

stellingen, waarvoor klanken, tot beteekenissen geworden, soms

plaatsen. Dit beteekcnis-worden is niet maar een nieuwe, toetreden-

de eigenaardigheid van klanken, waardoor slechts nieuwe onder-

scheidingen optreden, maar merkwaardigerwijze doet dit overgaan

in beteekenis 1), waarbij de klank toch ook klank blijft, nieuwe

eenheden ontstaan : het in klank verschillende wordt één, voor-

zoover klanken beteekenissen kunnen zijn. De klank, tot beteekenis ge-

worden, laat soms nog het onderscheid van klank en beteekenis

hierin merken, dat hij, van een gebruik tot een volgend zichzelf

gelijk blijvend, in dien overgang aan een andere beteekenis komt.

Even frequent echter is het optreden van éénzelfde beteekenis in

vele klanken en daarin bereikt de menigvuldigheid van het onder-

ling als klank onderscheidene een nieuwe eenheid, van anderen

aard dan de eenheid van afzonderlijke klanken zonder meer.

Reeds het gewone taalgebruik kent zekere menigvuldighcden van

klankverschijnselen als eenheden: het telkens en telkens door

anderen gebruikte woord is hetzelfde, ondanks dat het telkens en bij

ieder een andere klank is. Zulk telkens andere is dus blijkbaar tevens

één. Overigens stemmen hier klank en beteekenis nog vrijwel samen:

de eene zelfde beteekenis wordt wel telkens in een nieuwen klank

bedoeld, maar die klanken, achteraf vergeleken, zijn, ook los van

identiteit-bedoelend gebruik, zeer overeenkomstig. De ééne beteekenis

wordt dus blijkbaar begeleid door klanken, die met behoud van hun

onvermijdelijk onderling verschil, trachten de eenheid van wat zij

befeekenen bij te houden door zelf zoo gelijk mogelijk te blijven.

Deze evenwijdigheid tusschen eenheid van beteekenis en overeen-

komst van klank gaat over in een tweesprong, als de eene zelfde,

overeenkomstig blijvende klank nu eens dit en dan dat komt te

beteekenen (homoniemen) en omgekeerd de eene klank de andere,

van hem onderscheidene, daarin ontmoet, dat hij hetzelfde beteekent

(synoniemen). Den laatsten vorm van eenheid hebben behalve

synoniemen binnen één taal equivalenten als vader = père. Deze

vorm van eenheid-in-verscheidenheid ligt reeds boven wat het ge-

wone taaibesef nog als eenheid voelt. Het drukt zich over deze

1) De zegswijze, dat in de taal klanken beteekenis hebben, is hier herleid tol

deze, dat zij beteekenissen worden en dan zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen