Wetenschappelijke bijdragen aangeboden door hoogleraren der Vrije Universiteit ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan - pagina 96

De eenheid der syntaxis 84

te worden verstaan. Dit gevaar wordt echter bijna nietig, doordat

van in zichzelf de werking heeft, van zich af te wijzen en naar

het vorige en het volgende tegelijk heen te wijzen met meer effect

dan voor den gewonen smaak de leeggelaten tijd tusschen het eene

en het andere verbondene doet. Zoo wordt met van niet eenvoudig

een eenheid als ab gepresenteerd, waarvan het omgekeerde ba het-

zelfde is, zoolang de verbinding niet gepreciseerd wordt: de rol van

van in a van b is juist, dat b, hoewel toegevoegd, a alsnog onder

zich stelt, zoodat a achter b aankomt. Zoo heeft de met van uitge-

drukte betrekking dit eigenaardige, dat zij als tusschengevoegde de

leden der betrekking tegelijk meer scheidt en meer verbindt dan

ze al zijn; wat schijn is. In de beteekenis van van zelf doet zich

evenals in die van den genitiefuitgang dit scheiden en toebehooren

vereenigd als afkomst voor. Het afkomstige wijst naar zijn bron

of oorsprong, op den afstand van wat zich daaruit heeft losgemaakt,

is vervreemd, verdwenen of verloren. Indien nu van het losgeraakte

in zijn verband terug brengt, wat is er dan veranderd voor en na

de toevoeging van aan twee bestanddeelen? Van laat het een ,,van"

het ander weggaan en roept het weer terug. Zoo liggen in van

werkingen, die elkander opheffen : van bindt en scheidt in dubbele

mate; het resultaat is zijn overbodigheid.

Van als apart woord bekeken is evenzeer een zelfstandig bestand-

deel, als dat wat door van verbonden wordt. Ook als daarbij wordt

in het oog gevat, dat dit aparte bestanddeel anders meedoet dan

wat er aan weerskanten omheen staat, nl. onzelfstandig, aangewezen

op een voor en na, behoudt het eigen bestand. Verbindend wat

zonder zijn presentie al verbonden was beteekent het niets,

herleid tot het resultaat van zijn scheidende en verbindende,

voorwaartsche en achterwaartsche beweging werkt het niets uit en

valt in de leegte weg. Deze gecompliceerde nietigheid van werking,

die zich voor den gewonen smaak als iets positiefs voordoet, heeft

van gemeen met zijn soortgenooten in, uit, aan, tot, e.a. Onder-

scheiden van die soortgenooten is het misschien alleen als model

van een woord met nietige beteekenis; één ermee is het in het breken

van de twee-eenheid van verbondenen, welke onder den drang

der taal naar relief toegeeft aan de breking met het tusschengevoeg-

de van, den opvolger van den ouderen genitiefuitgang.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen