Gewoon of tóch bijzonder. EMGO-instituut 1987-1997. - pagina 21

19

Somatisatie in de extramurale geneeskunde:

'Huisarts, ga voor!'

Dr. H.F. Kraan

Het begrip somatisatie, zoals dat al vele jaren in de huisartspraktijk gangbaar

is, moet kritisch worden geplaatst tegen recente diagnostische en psycho-

pathologische inzichten over somatoforme stoornissen. Het internationaal

geaccepteerde classificatiesysteem DSM-IV uit 1994 biedt de tegenwoordige

psychiater differentieel-diagnostisch een keuze uit de volgende somatoforme

stoornissen: conversie, psychogene pijn, hypochondrie, gestoorde lichaams-

beleving en somatisatie-stoornis met zijn beide residuale categorieën: ongedif-

ferentieerde en atypische somatisatie. De DSM-IV laat neurasthenie buiten

beschouwing. Tenslotte zijn in dit classificatie-systeem somatoforme stoornissen

scherp onderscheiden van de nagebootste stoornissen (het klassieke

Münchhausen-syndroom: ziekteverschijnselen bewust door de patiënt ten

behoeve van zichzelf of zijn kinderen in regie genomen).

De Nederlandse huisarts is (zowel in praktijk als in research) het best af met

de operationalisatie van Portcgijs en collegae uit 1992, in de internationale

literatuur ook bekend geworden als de 'Somatic Symptom Index' (op basis van

een publicatie van Escobar en collegae uit 1987). Als men deze operationalisatie

theoretisch verdiept in de geest van Lipowski's definitie uit 1987, dan beschrijft

men de somatiserende patient in de eerste lijn als levenslang, wisselend en veelal

onder stress-volle omstandigheden reagerend met een beperkt scala (4 tot 6)

lichamelijke klachten, welke onvoldoende gerelateerd kunnen worden aan een

onderliggend ziekteproces. In gunstige zin moet de presentatie van klachten en

symptomen worden opgevat als wellicht de meest adequate, beschikbare wijze

van probleemoplossing en communicatiestijl, welke borg staan voor zorg,

aandacht en verontschuldiging. In ongunstige zin, in het bijzonder geldend voor

de extreme vormen, zoals de in de DSM-IV beschreven stoornissen, leidt

somatisatie tot professioneel en sociaal dysfunctioncren, onnodige medicalisering

met kostbare, doch nutteloze en soms invaliderende medische interventies.

Somatisatie, als medische variant van het eeuwige lichaam-geest dilemma,

blijft de uitdaging 'par excellence' voor de huisarts, die zijn/haar taken in hun

veelomvattendheid wil uitvoeren. De continu waakzame diagnosticus moet veel

meer nadruk leggen op de vele comorbide problemen, zoals lichamelijke ziekten,

stemmings- en angststoornissen en middelen-afhankelijkheid, dan op de somato-

forme problematiek zelf. Deze comorbide (psychiatrische) problematiek kan

tegenwoordig snel, eenvoudig en adequaat (het natuurlijk beloop in acht

nemend) door de huisarts worden behandeld. Hierbij hanteert de huisarts een

directe ('dit is er wel en dat is er niet aan de hand'), maar emotioneel

genuanceerde en ontvankelijke communicatiestijl met de patiënt, die binnen de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen