Zedelijkheid en recht - pagina 60
Rede, gehouden bij de overdracht van her Rectoraat der Vrije Universiteit
56 v/orden wilsrichting van het handelend subject opkomt uit motieven en zich richt op doeleinden, die aan zekere normen beantwoorden, spreekt men van deugd. Het ontstaan dier deugd, welke op het innigst saamhangt met heel het innerlijk zijn van het subject, kan hier blijven rusten. Tenzij men, met de christelijke Theologie, alleen denkt aan deugd in absoluten zin en dus alleen aan ingestorte deugd, kan men met Aristoteles ook spreken van natuurlijke of aangeboren en van door oefening verworven deugd. Dan, in welken zin ook, ten gevolge van het „natuurlijk wederstreven" in het subject blijft de deugd hier op aarde altijd een „worstelende" deugd. Deze deugd als gezindheid, hangt op het innigst saam met den plicht of de ons door de wet geboden wijze van handelen. Bij haar toeneming wordt zijn vervulling gemakkelijker, doordat het „natuurlijk wederstreven" dan minder wordt. Nu spreken wij wel van zedelijke en rechtsplichten, maar niet van zedelijke en rechtsdeugden. Dit is voor mij echter allerminst een negatieve instantie tegen veler en ook mijn bewering, dat het recht óók met de gezindheid te doen heeft. Immers, wij spreken wel niet van rechtsdeugden, maar toch van de deugd der gerechtigheid en in deze deugd der gerechtigheid ligt de eenheid der zedelijke en der rechtelijke gezindheid of der subjectieve zijde van zedelijkheid en recht. Hoewel de deugd één is, kan men toch, lettend èn op de relatie waarin het willend subject tot andere subjecten staat èn op de psychologische momenten in dat subject zelf, — de ééne deugd onderscheiden. Zoo is de matigheid een deugd in de relatie tot ons
Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt
voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen,
vragen, informatie: contact.
Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing.
Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this
database. Terms of use.
Bekijk de hele uitgave van woensdag 20 oktober 1909
Rectorale redes | 122 Pagina's
Bekijk de hele uitgave van woensdag 20 oktober 1909
Rectorale redes | 122 Pagina's