Zedelijkheid en recht - pagina 75

71 persoonlijke massa is zij ervan onderscheiden. Maar ook is zij er daarom niet identiek meê, wijl ze is ontstaan uit de vermenging van onbewuste motieven en blinde vooroordeelen van den wisselenden tijdgeest met, wat men zou kunnen noemen, de doorsnede van de overtuigingen der in de verschillende kringen en groepen van een volk gangbare zedelijkheid en waarom zij dan ook, naar het woord van Hegel, evenzeer veracht als geacht verdient ^te worden. ^*) En eindelijk, is zij ook daarom iets anders dan de gangbare zedelijkheid, wijl zij, in onderscheiding van deze, een uitsluitend politiek begrip is. ^' ^) Zij, de publieke opinie, komt eerst ter wereld onder een volk dat politieke vrijheid bezit; dat de bevoegdheid heeft om actief deel te nemen aan het staatsieven. Zij oefent dan haar critiek op de uitvoerende macht, en stelt ook de wetgeving en de rechtspraak onder haar beoordeeling.

Bezinnen wij ons thans over het andere element in het positieve recht en in de gangbare zedelijkheid en wel dat der noodzakelijkheid. De wensch naar zulk een element kwam telkens onder de mensch op wanneer het positieve recht in zijn strenge, door geen billijkheid, die óók recht is, verbeterde toepassing, voor hun rechtszin tot een kruis, in den zin van een bezwaar werd. Het bekende, door Cicero geciteerde, op Terentius teruggaande woord summum jus summa injuria kwam dan over de lippen. En ook kwam de wensch naar zulk een element telkens onder de menschen op wanneer zij, bij hun

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen