Zedelijkheid en recht - pagina 83

79 dat wanneer men uit den inhoud van dat zedelijk bewustzijn het bijzondere van het algemeene afzondert er zeker wel overblijft het principium primarium : dat men het goede moet doen en het slechte mijden, — maar ook niet meer dan dat. Want, wat het secundaire beginsel betreft, waartoe de zooeven genoemde geboden als principia secundaria zijn terug te brengen, leert de ervaring, dat zij noch tot den algemeenen, noch tot den onveranderlijken inhoud van dat bewustzijn behooren. Eerbied toch voor de ouders, niet te verwarren met wat de Grieken storgè of natuurlijke liefde noemen, heeft als norm niet altijd en overal onder de menschen gegolden. En al waren moord en roof ook ongeoorloofd tegenover den stam-, den volksgenoot, niet altijd en overal golden zij als zoodanig ook tegenover den vreemde. Caesar verhaalt ons hoe bij de Germanen rooftochten over de grenzen allerminst voor schandelijk werden geacht, en dat zij zeiden, dat die ter oefening voor de jeugd en ter vermindering van lediggang werden gehouden. ^®) Wel beweert nu Thomas, die zelf dit bericht van Caesar aanhaalt, dat dit tegen zijn leer: una est lex natura apud omnes, — geen instantie is, omdat die Germanen een door hartstochten en slechte gewoonten verdorven rede hadden, ^^) maar het feit, dat zij rooftochten op vreemd gebied geoorloofd, een zelfs alleszins geoorloofde sport voor hun jongelingen hielden, bewijst dat hun normen van beoordeeling van de onze verschilden. En, de voorbeelden zijn hier te vermenigvuldigen. Het wil mij dan ook voorkomen, dat men bij de vraag naar de verhouding van het positieve recht tot de idee van het recht en naar die van de gang-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen