Zedelijkheid en recht - pagina 72

68

Bezinnen wij ons eerst over het element der toevalligheid en daarna over dat der noodzakelijkheid in het positieve recht en in de gangbare zedelijkheid. Het element der toevalligheid wordt, althans bij het positieve recht, door niemand ontkend. Het recht dat door de menschen is ingezet, verschilt naar tijd en plaats en, zooals het in zekeren tijd en op een bepaalde plaats is, had het ook anders kunnen zijn. Ook deze toevalligheid heeft echter haar grond en wel in het naaste doel van het recht. Niet echter zooals Schopenhauer zich dat denkt, volgens wien dit doel geen ander zou zijn dan het saambestaan der menschen zoo te regelen, dat zij elkander niet schaden, en welk doel hij dan gelijk stelt met dat der kooien en hokken eener menagerie in betrekking tot het saambestaan harer beesten. Een zeker niet onlogische gevolgtrekking uit de „Maxime der Coëxistenz". Wel echter wanneer men zich, met Stammler en anderen, het naaste doel van het selbstherrliche positieve recht denkt als het organiseeren, d.i. onder uitwendige regelen brengen van het saamwerken der menschen in hun maatschappelijk saamleven. Immers dan verstaat men, hoe met de veranderingen in het sociale saamwerken en saamleven zelf — denkt b. v. aan de verandering in de wijze van voortbrenging op ekonomisch gebied, sedert de eerste helft der vorige eeuw in Europa — ook wel moet veranderen de uitwendige regeling van dat samenwerken. En men verstaat dan ook, dat, wijl die veranderde regeling moet uitgaan van een menschelijken wetgever, die bij dit zijn werk afhankelijk is

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen