Zedelijkheid en recht - pagina 46

42 Wijl wij bij zedelijkheid en recht te doen hebben met het menschelijk willen, is het, om tot zulk een begripsbepaling te komen, zal zij niet in het bloot formeele blijven, noodig ons vooraf te bezinnen over dat menschelijk willen. Doen wij dit, dan vinden wij, dat dit willen als menschelijk willen een redelijk, en als willen, op het gebied van zedelijkheid en recht, een willen is dat zich, niet op het kennen en maken, maar op het handelen richt; waarbij wij dan echter wèl hebben te onderscheiden tusschen het handelen in eigenlijken zin of het, vooral door onze hand, verandering brengen in onze buitenwereld, en tusschen het handelen in overdrachtehjken zin of het door onzen wil verandering brengen in de innerlijke wereld van ons eigen zieleleven. Op deze onderscheiding berust die der oudere psychologie, tusschen de werking van den wil naar buiten en naar binnen. Een onderscheiding waaraan dan gewoonlijk de opmerking werd toegevoegd, dat de wil naar buiten de organen van ons lichaam beheerscht „als een heer zijn slaaf"; de wil naar binnen daarentegen het overig zieleleven beheerscht „als een overheid haar burgers". Twee vrij doorzichtige uitdrukkingen, die zien op het, zonder weerstreven, gehoorzamen van den slaaf zoolang hij slechts kan, zoolang hij gezond is; en op het vaak met moeite tot gehoorzaamheid brengen van soms weerstrevende burgers. En voorzeker, zoolang geoefende zenuwen en spieren gezond of niet al te vermoeid zijn, gaat een gewilde hand- of voetbeweging ons gemeenlijk vrij wat gemakkelijker af dan, onder gelijke omstandigheden, een gewilde herinnering, gedachtengang of onderdrukking van een plotselinge en heftige gemoedsbeweging.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen