I. Naar aanleiding van het onderwijs-debat in de Kamer. - pagina 44

12 ontwikkelen, vrijlating van het onderwijs (waar dan lijk niemand meer aan zou willen) hunnentwege kan worden geprocla* meerd. De zoen werd gesloten op de dubbelzinnigheid van de zeer rekbare uitdrukking in onze derde stelling (zie boven) met verwijzing naar de exceptioneele omstandigheden. In het stelsel der eersten was hiermee blijkbaar bedoeld het ontbreken van veerkrachtig initiatief bij de burgerij, Onthonding van Staatswege zou uit dien hoofde ontstentenis van behoorlijk onderwijs ten gevolge hebben. Vandaar de verplichting van den Staat om in te springen, waar en' voor zoo lang dit exceptioneele duurde. Heel anders daarentegen vatte do tweede groep deze clausule op. Exceptioneel waren de omstandigheden h. i. niet uit gemis van particulier initiatief, maar wijl in den boezem der maatschappij nog allerlei clericale en sectarische invloeden woelen, die, liet men de burgerij begaan, wel niet aan het ontstaan van scholen, maar aan het ontstaan van goede scholen, d. i. scholen, bevorderlijk aan de moderne ontwikkeling, in den weg zouden staan. Zóó opgevat, zou de exceptie derhalve eerst dan komen te vervallen, als deze invloeden geweken waren, en van de vrije school geen verzet tegen de moderne begrippen meer te vreezen was. In zeker feuilleton heeft Mr. Kerdijk, nog niet zoo lang geleden, deze zienswijs met ruiterlijke openhartigheid verdedigd. Reken nu met het feit, dat blijkens de offieiëele regeeringsverslagen het particulier initiatief zeer is toegenomen, dan volgt hieruit voor de politieken der eerste groep Onverwijlde inkrimping der Staatsbemoeiing in zake het onderwijs. Maar ook zeker met het feit, dat deze uitbreiding van het particulier initiatief schier uitsluitend de niet-Moderne invloeden ten goede komt, en op hun beurt volgt hieruit voor de politieken der tweede groep de lijnrecht tegenovergestelde conclusie Onverwijlde uitbreiding der Staatsbemoeiing op het stuk der volksschool. Zoo lang nu inkrimping en uitbreiding tegenovergestelde begrippen zijn, is het onwedersprekelijk, dat de Liberale partij, die dusver onder de vlag van het eerste stelsel voer, vierkant rechtsomkeert maakt, door het tegendeel van wat uit dit stelsel voortvloeide, thans als program te aanvaarden. De Liberale partij is op dit oogenblik zeldzaam verdeeld, niet slechts over do uitwerking der artikelen, maar evenzeer over do beginselen van Staatsbeleid. Slechts in één opzicht stemmen alle saam. We zouden het kunnen noemen: hun tegenzin tegen de heerschappij van het geopenbaarde geloof; maar noemen het liever in hun terminologie: peil

ie

:

:

:

:

hun vrees voor clericale reactie. Dit drijft hen, om met de stembus in zicht, onder terzij stelling van alle geschilpunten, de schoolquaestie op den voorgrond te schuiven in den zin van versterking der Staatsschool als horstwering tegen kerkelijke invloeden.

^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen